Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 84

Devanagari script

उत्तरीयं च संदध्याद्विना तन्निष्फलार्चनम् । भस्मत्रिपुण्ड्रधारी च ललाटे हृति चांसयोः

Transliteration

uttarīyaṃ ca saṃdadhyādvinā tanniṣphalārcanam | bhasmatripuṇḍradhārī ca lalāṭe hṛti cāṃsayoḥ

Translation

اوپری چادر/اُتّریہ بھی اوڑھے؛ اس کے بغیر ارچنا بے ثمر ہو جاتی ہے۔ بھسم کے تری پُنڈْر دھارن کر کے پیشانی، سینہ اور دونوں کندھوں پر وہ نشان لگائے۔

Word by Word

• उत्तरीयम्: upper cloth
• उत्तरीयम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: उत्तरीय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• संदध्यात्: should put on/arrange
• संदध्यात्: Kriya (Injunction/विधि-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; उपसर्गः—सम्

• विना: without
• विना: Sambandha (Exclusion/वर्जन)
• Type: Indeclinable
• Root: विना (अव्यय)
• Form: अव्यय; वियोग/वर्जनार्थक उपपद; तृतीया/पञ्चमी-अर्थे प्रयोगः

• तत्: that (i.e., it)
• तत्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• निष्फलार्चनम्: (it is) fruitless worship
• निष्फलार्चनम्: Karta (Predicate-noun/विधेय)
• Type: Noun
• Root: निष्फल + अर्चन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; समासः—निष्फलम् अर्चनम् (कर्मधारय)

• भस्मत्रिपुण्ड्रधारी: wearing the ash tripuṇḍra marks
• भस्मत्रिपुण्ड्रधारी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: भस्म + त्रिपुण्ड्र + धारिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (अध्याहृतः साधकः); समासः—भस्मस्य त्रिपुण्ड्रं धारयति इति (उपपद-तत्पुरुष)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• ललाटे: on the forehead
• ललाटे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ललाट (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• हृति: on the chest/heart-region
• हृति: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: हृत् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; (हृदय-देशे)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• अंसयोः: on the two shoulders
• अंसयोः: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अंस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), द्विवचन

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Visual Art Cues

Scene: A devotee drapes an uttarīya and applies three horizontal ash lines (tripuṇḍra) on forehead, chest, and shoulders; the temple sanctum glows behind, indicating readiness for worship.

Characters & Entities

• Mahādeva
• Śiva
• Bhasma
• Tripuṇḍra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Outer discipline—proper dress and sacred marks—supports inner reverence; Śiva-worship should be done with complete ritual propriety.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tīrtha is named in this verse; it presents general Śaiva temple-worship protocol within the Māheśvarakhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Wear an upper garment and apply tripuṇḍra with bhasma on the forehead, chest, and shoulders before worship.