Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 33

Devanagari script

यः समाचरते विघ्नं तमाहुर्ब्रह्मगातकम् । पिशुनः सर्वलोकानां छिद्रान्वेषणतत्परः

Transliteration

yaḥ samācarate vighnaṃ tamāhurbrahmagātakam | piśunaḥ sarvalokānāṃ chidrānveṣaṇatatparaḥ

Translation

جو جان بوجھ کر رکاوٹ پیدا کرتا ہے اسے برہمن کا قاتل کہا جاتا ہے۔ ایک چغل خور—جو ہمیشہ تمام لوگوں کے عیب تلاش کرنے میں لگا رہتا ہے—

Word by Word

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम (relative pronoun)

• समाचरते: practises/commits
• समाचरते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + चर् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद

• विघ्नम्: obstruction, hindrance
• विघ्नम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विघ्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम

• आहुः: they say/call
• आहुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अह् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद

• ब्रह्मगातकम्: a brahmin-killer
• ब्रह्मगातकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + घातक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुषः (brahma-ghātaka = killer of a brāhmaṇa)

• पिशुनः: slanderer, informer
• पिशुनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पिशुन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (slandering/informer)

• सर्वलोकानाम्: of all people
• सर्वलोकानाम्: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; कर्मधारयः (all worlds/people)

• छिद्र: fault, loophole
• छिद्र: Compound-member
• Type: Noun
• Root: छिद्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक (समासाङ्ग)

• अन्वेषण: searching
• अन्वेषण: Compound-member
• Type: Noun
• Root: अनु + इष् (धातु) → अन्वेषण (प्रातिपदिक; भाव)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक (समासाङ्ग); भाववाचक (searching)

• तत्परः: intent on
• तत्परः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: तत्पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (devoted/intent)

• छिद्रान्वेषणतत्परः: intent on fault-finding
• छिद्रान्वेषणतत्परः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: छिद्र + अन्वेषण + तत्पर (प्रातिपदिक-समूह)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (one intent on searching for faults)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta), deduced from Māheśvarakhaṇḍa context

Visual Art Cues

Scene: A person places a barrier on a path leading to a ritual site or blocks a petitioner; beside him, a whispering gossip points at others, scanning for flaws, while the community appears distressed.

Characters & Entities

• Brāhmaṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Intentionally obstructing others and indulging in slanderous fault-finding are portrayed as destructive acts with severe karmic weight.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned; the teaching is ethical and social.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a condemnation of harmful conduct—obstruction and slander.