Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 85

Devanagari script

तदद्भुतं महद्दृष्ट्वा नैव विप्रो विसिष्मिये । यतो बहुविधं चित्रं भवेद्भूताद्युपासिषु

Transliteration

tadadbhutaṃ mahaddṛṣṭvā naiva vipro visiṣmiye | yato bahuvidhaṃ citraṃ bhavedbhūtādyupāsiṣu

Translation

اس بڑے عجیب کرشمے کو دیکھ کر بھی وہ برہمن ذرا بھی حیران نہ ہوا؛ کیونکہ بھوت وغیرہ کی پوجا کرنے والوں میں طرح طرح کے انوکھے عجائبات ظاہر ہو سکتے ہیں۔

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Neuter, Acc. sg.); अद्भुतम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• अद्भुतम्: wonder, marvel
• अद्भुतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अद्भुत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Neuter, Acc. sg.)

• महत्: great
• महत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Neuter, Acc. sg.); अद्भुतम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: दृश् (धातु) + त्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive): ‘having seen’

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-निपात (negation)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक-निपात (emphatic particle: ‘indeed/just’)

• विप्रः: the brāhmaṇa
• विप्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Masculine, Nom. sg.)

• विसिष्मिये: marvelled, was astonished
• विसिष्मिये: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि-श्मि (धातु: श्मि/श्मय् ‘to wonder’)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

• यतः: because
• यतः: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: यतः (अव्यय)
• Form: हेतुवाचक-अव्यय/सम्बन्धबोधक (indeclinable: ‘because/for’)

• बहुविधम्: manifold, of many kinds
• बहुविधम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बहु (प्रातिपदिक) + विध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Neuter, Nom. sg.); चित्रम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्; तत्पुरुषः (बहूनि विधाः यस्य)

• चित्रम्: wonder, marvel (variegated phenomenon)
• चित्रम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चित्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Neuter, Nom. sg.)

• भवेत्: may occur, can happen
• भवेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• भूतादि: spirits and the like
• भूतादि: Sambandha (Qualifier within compound)
• Type: Noun
• Root: भूत (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक-रूपेण (stem in compound); ‘bhūta and the like’ (ādi = etc.)

• उपासिषु: among worshippers/servants
• उपासिषु: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: उपासि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, बहुवचन (Masculine, Loc. pl.); ‘among worshippers/attendants’

Speaker

Narrator (contextual; likely Sūta/Lomaharṣaṇa in Māheśvara-khaṇḍa narration)

Visual Art Cues

Scene: A brāhmaṇa watches a newly formed lake without surprise—calm eyes, steady posture—while others might gape; the miracle-worker stands nearby, expecting admiration.

Characters & Entities

• Bhūta

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Do not mistake paranormal wonders for spiritual authority; dharma is judged by right teaching and right conduct.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No particular tīrtha is mentioned; the verse contrasts marvels with dharmic discernment.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it offers an evaluative principle: marvels may arise even in questionable worship, so one should not be swayed.