Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 114

कालभीतिरुवाच । धन्योऽस्म्यनुगृहीतोऽस्मि यत्त्वं तुष्टोऽसि शंकर । त्वत्तोषात्सफला धर्माः श्रमायैवान्यतामताः

kālabhītiruvāca | dhanyo'smyanugṛhīto'smi yattvaṃ tuṣṭo'si śaṃkara | tvattoṣātsaphalā dharmāḥ śramāyaivānyatāmatāḥ

کال بھیتی نے کہا: میں دھنیہ ہوں، میں واقعی نوازا گیا ہوں، اے شنکر، کہ آپ خوش ہیں۔ آپ کی رضا سے دھارمک اعمال پھل دیتے ہیں؛ ورنہ وہ محض مشقت سمجھے جاتے ہیں۔

कालभीतिःKālabhīti (fear of Time)
कालभीतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाल + भीति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कालस्य भीतिः)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
धन्यःfortunate, blessed
धन्यः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootधन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘अहम्’ विशेषणम्
अस्मिI am
अस्मि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (present), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अनुगृहीतःfavored, shown grace
अनुगृहीतः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनु + ग्रह् (धातु) → गृहीत (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘अहम्’ विशेषणम्
अस्मिI am
अस्मि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (present), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
यत्because / that
यत्:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावे/सम्बन्धे निपातवत्—‘यत्’ (because/that)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1), एकवचन; सर्वनाम
तुष्टःpleased
तुष्टः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतुष्ट (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘त्वम्’ विशेषणम्
असिyou are
असि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (present), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
शंकरO Śaṅkara
शंकर:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootशंकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन
त्वत्तोषात्from your satisfaction
त्वत्तोषात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootत्वत् (युष्मद्-प्रातिपदिक) + तोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (त्वत्तोषः = तव तोषः), अपादानार्थे
सफलाःfruitful, successful
सफलाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस + फल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; ‘धर्माः’ विशेषणम्
धर्माःduties, religious acts
धर्माः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन
श्रमायfor toil, for mere effort
श्रमाय:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4), एकवचन; सम्प्रदानार्थे (dative)
एवonly, indeed
एव:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)
अन्यथाotherwise
अन्यथा:
Kriya-Visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअन्यथा (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
अमताःnot regarded (as such) / considered otherwise
अमताः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ + मत (प्रातिपदिक; मत = thought/considered)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; ‘धर्माः’ विशेषणम्

Kālabhīti

Type: kshetra

Listener: Audience; immediate speaker is Kālabhīti addressing Śaṅkara

Scene: Kālabhīti, overwhelmed, praises Śaṅkara, acknowledging that all dharma bears fruit only through Śiva’s satisfaction; the liṅga radiates calm acceptance.

K
Kālabhīti
Ś
Śiva
Ś
Śaṅkara
D
Dharma

FAQs

Ritual and righteousness reach fulfillment when aligned with devotion and divine grace, not merely external effort.

The line is theological (on grace and dharma) and does not name a particular tīrtha.

No specific rite is commanded; it evaluates dharmic acts as fruitful when Śiva is pleased.