Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 91

Devanagari script

दग्ध्वा संगमसांनिध्ये क्षिप्तान्यस्थीनि संगमे । ततस्तीर्थप्रभावेण मुखं जातं शशिप्रभम्

Transliteration

dagdhvā saṃgamasāṃnidhye kṣiptānyasthīni saṃgame | tatastīrthaprabhāveṇa mukhaṃ jātaṃ śaśiprabham

Translation

سنگم کے قریب ان کی آخری رسومات ادا کرنے اور ہڈیوں کو پانی میں بہانے کے بعد، اس تیرتھ کے اثر سے اس کا چہرہ چاند کی طرح روشن ہو گیا۔

Word by Word

• दग्ध्वा: having burnt
• दग्ध्वा: Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दह् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; धातुः—दह् (दाहे)

• संगम-सांनिध्ये: in the vicinity of the confluence
• संगम-सांनिध्ये: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संगम (प्रातिपदिक) + सांनिध्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (संगमस्य सांनिध्यम्)

• क्षिप्तानि: were thrown
• क्षिप्तानि: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: क्षिप् (धातु)
• Form: कर्मणि क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; धातुः—क्षिप् (क्षेपणे)

• अस्थीनि: bones
• अस्थीनि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्थि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन

• संगमे: at the confluence
• संगमे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संगम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Sequencing/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रमवाचक (then)

• तीर्थ-प्रभावेण: by the power of the sacred ford
• तीर्थ-प्रभावेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक) + प्रभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (तीर्थस्य प्रभावः)

• मुखम्: a face
• मुखम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• जातम्: arose/was born
• जातम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: कर्तरि क्त-प्रत्ययान्त (past participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; धातुः—जन् (जन्मनि)

• शशि-प्रभम्: moon-bright
• शशि-प्रभम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शशि (प्रातिपदिक) + प्रभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (शशिवत् प्रभा यस्य) विशेषणम् (मुखम्)

Speaker

Narrator (Sūta) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Saṅgama (unnamed in excerpt)

Type: sangam

Visual Art Cues

Scene: Near the confluence, the remains are cremated; bones are cast into the meeting waters. Immediately her face manifests anew, glowing with moonlike radiance.

Characters & Entities

• saṅgama
• tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Acts performed with faith at a saṅgama are depicted as powerfully purifying, leading to auspicious transformation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The saṅgama (confluence), praised for its tīrtha-prabhāva.

What ritualistic prescription is mentioned?

Cremation near the saṅgama and casting of bones (asthi) into the confluence (asthi-visarjana).