Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 58

चतुर्लक्षं तु द्वात्रिंशत्सहस्राणि कलिः स्मृतः । चतुर्भिरेतैर्देवानां युगामित्यभिधीयते

caturlakṣaṃ tu dvātriṃśatsahasrāṇi kaliḥ smṛtaḥ | caturbhiretairdevānāṃ yugāmityabhidhīyate

کَلی یُگ چار لاکھ اور بتیس ہزار (انسانی برس) کا یاد کیا گیا ہے۔ انہی چاروں یُگوں کو ملا کر دیوتاؤں کا ‘یُگ’ اسی طرح کہا جاتا ہے۔

चतुर्लक्षम्four lakhs
चतुर्लक्षम्:
Viśeṣaṇa (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर् + लक्ष (संख्याप्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; संख्या-तत्पुरुष (चत्वारि लक्षाणि) used as numeral amount
तुindeed/but
तु:
Sambandha/Discourse
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-निपात
द्वात्रिंशत्सहस्राणिthirty-two thousand
द्वात्रिंशत्सहस्राणि:
Viśeṣaṇa (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वात्रिंशत् + सहस्र (संख्याप्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; संख्या-तत्पुरुष (द्वात्रिंशतः सहस्राणि)
कलिःKali [yuga]
कलिः:
Karta/Pradhāna (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; Nominative singular (Kali yuga)
स्मृतःis stated
स्मृतः:
Predicative
TypeAdjective
Rootस्मृ (धातु) + त (कृत्) → स्मृत (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; predicative (is said/known)
चतुर्भिःby/with four
चतुर्भिः:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootचतुर् (संख्याशब्द-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; Instrumental plural (by/with four)
एतैःwith these
एतैः:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; demonstrative pronoun used adjectivally (with these)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; Genitive plural
युगम्a yuga
युगम्:
Karmaṇi-bhāva / Predicate
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; here as predicate-noun (a yuga)
इतिthus
इति:
Sambandha/Quotation
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
अभिधीयतेis called
अभिधीयते:
Kriyā (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि + धा (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive): 'is called/denoted'

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced from Māheśvara-khaṇḍa narrative convention)

Scene: A kāla-cakra (wheel of time) with four spokes labeled Kṛta–Tretā–Dvāpara–Kali; Kali segment darker yet highlighted with a small lamp symbolizing accessible grace; devas above indicating ‘deva-yuga’.

K
Kali-yuga
D
Devas

FAQs

Even Kali’s turmoil is bounded by divine measure; Dharma remains meaningful within a divinely ordered cycle.

No specific sacred place is praised in this verse; it defines yuga measures.

None directly; such yuga teaching often frames why simple practices (nāma-japa, dāna) are emphasized in Kali.