Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 29
Devanagari script
चतुर्लक्षसहस्राणि नवतिश्च शतानि च । एतनैव प्रमाणेन उदकं च ततः स्मृतम्
Transliteration
caturlakṣasahasrāṇi navatiśca śatāni ca | etanaiva pramāṇena udakaṃ ca tataḥ smṛtam
Translation
چار لاکھ اور نوّے سو بھی—اسی پیمانے کے مطابق وہاں کے پانی کی مقدار بھی بیان کی گئی ہے۔
Word by Word
चतुःfour
चतुः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर् (संख्याप्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक; समासपूर्वपद-रूपम् (चतुर् → चतुः)
लक्षसहस्राणिhundreds of thousands (lit. lakh-thousands)
लक्षसहस्राणि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootलक्ष (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; संख्या-परिमाण; तत्पुरुषः (लक्षाणां सहस्राणि / lakhs of thousands)
नवतिःninety
नवतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनवति (संख्याप्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; संख्या
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयार्थक)
शतानिhundreds
शतानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; संख्या
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयार्थक)
एतनाby this
एतना:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; ‘एतत्’ इत्यस्य तृतीया-रूपम् (instrumental)
एवindeed/just
एव:
Avadharana (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (अवधारणार्थक)
प्रमाणेनby the measure/standard
प्रमाणेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootप्रमाण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; करण
उदकम्water
उदकम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootउदक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
चalso/and
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयार्थक)
ततःfrom there/thereafter
ततः:
Apadana/Sequence (अपादान/क्रम)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (तसिल्-प्रत्ययान्त; ‘from there/thereafter’)
स्मृतम्is stated/considered
स्मृतम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थः ‘is said/considered’
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: A diagrammatic depiction of a vast subterranean ocean layer annotated with large numbers; above it the prior strata; the water rendered as dark, endless expanse with faint ripples.
Characters & Entities
U
UdakaFAQs
It continues the purāṇic mapping of realms, using vast numbers to convey immensity and awe in cosmic design.
None; the verse is quantitative cosmology, not pilgrimage praise.
None.