Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 164

Devanagari script

षट्त्रिंशच्च सहस्राणि वेलाकूलानि भारत । एवं विभज्य खंडानि भ्रातृव्याणां ददौ नव

Transliteration

ṣaṭtriṃśacca sahasrāṇi velākūlāni bhārata | evaṃ vibhajya khaṃḍāni bhrātṛvyāṇāṃ dadau nava

Translation

اور اے بھارت، ساحلی پٹیوں کی تعداد چھتیس ہزار ہے۔ یوں خطّوں کو تقسیم کر کے اس نے اپنے بھائیوں کے قرابت داروں کو نو حصّے عطا کیے۔

Word by Word

• षट्-त्रिंशत्: thirty-six
• षट्-त्रिंशत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: षट् (प्रातिपदिक) + त्रिंशत् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; द्विगुसमासः (thirty-six)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (and)

• सहस्राणि: thousands
• सहस्राणि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• वेला-कूलानि: sea-shores/coastal banks
• वेला-कूलानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वेला (प्रातिपदिक) + कूल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वेलायाः कूलानि)

• भारत: O Bhārata
• भारत: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भारत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, संबोधन (8th/Vocative), एकवचन

• एवम्: thus
• एवम्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारार्थक (thus)

• विभज्य: having divided
• विभज्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: वि + भज् (धातु) → विभज्य (कृदन्त, ल्यप्/क्त्वान्त-अव्यय)
• Form: क्त्वान्त/ल्यपन्त अव्ययकृदन्तः (absolutive); ‘having divided’

• खण्डानि: parts/regions
• खण्डानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: खण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन

• भ्रातृव्याणाम्: of the kinsmen/brothers’ sons (bhrātṛvyas)
• भ्रातृव्याणाम्: Shashthi-sambandha (Genitive/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भ्रातृव्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन

• ददौ: gave
• ददौ: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• नव: nine
• नव: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नव (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् संख्याशब्दः; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; विशेषण (nine)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Velā-kūla (generic coastal tīrtha-band)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Bhārata (addressed vocative)

Visual Art Cues

Scene: A mythic figure (the land/personified realm) divides Bhārata into nine portions; coastlines are highlighted as luminous borders, with waves marking ‘velā-kūla’.

Characters & Entities

• Bhārata

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Order and fairness in governance are treated as dharma: dividing land responsibly and honoring relations prevents conflict and sustains social harmony.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tīrtha is named here; the verse continues the sacred-geographic framing that leads into Kumārikā’s holy domain.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it describes allocation/division (a dharmic-political act) rather than a rite.