Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 127

कोटिश्चतस्रो ग्रामाणां नीवृदासीच्च मंडले । सार्धकोटिद्वयग्रामैर्देशो बालाक जच्यते

koṭiścatasro grāmāṇāṃ nīvṛdāsīcca maṃḍale | sārdhakoṭidvayagrāmairdeśo bālāka jacyate

اُس منڈل میں نیوِرت خطّے میں گاؤں کی چار کروڑ (کوٹیاں) تھیں؛ اور بالاک دیش کے بارے میں کہا گیا ہے کہ اس میں اڑھائی کروڑ گاؤں ہیں۔

koṭiḥa crore (ten million)
koṭiḥ:
Karta (subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkoṭi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (nom. sg.)
catasraḥfour
catasraḥ:
Karta (numeral qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootcatur (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (nom. pl.)
grāmāṇāmof villages
grāmāṇām:
Sambandha (genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootgrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन (gen. pl.)
nīvṛtNīvṛt (a region/territory)
nīvṛt:
Karta (subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootnīvṛt (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (nom. sg.); (पाठभेदः: नीवृत्/निवृत्)
āsītwas
āsīt:
Kriya (copula/क्रिया)
TypeVerb
Rootas (धातु)
Formलङ् (imperfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
caand
ca:
Sambandha (coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
maṃḍalein the province/mandala
maṃḍale:
Adhikarana (location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootmaṃḍala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (loc. sg.)
sārdha-koṭi-dvaya-grāmaiḥwith two and a half crores of villages
sārdha-koṭi-dvaya-grāmaiḥ:
Karana (measure/instrumental of extent/करण)
TypeNoun
Rootsārdha (अव्यय/प्रातिपदिक) + koṭi (प्रातिपदिक) + dvaya (प्रातिपदिक) + grāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन (instr. pl.); तत्पुरुष-समास (सार्धं कोटिद्वयं येषां ते ग्रामाः)
deśaḥthe country/region
deśaḥ:
Karta (subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdeśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (nom. sg.)
bālākaO Bālāka
bālāka:
Sambodhana (address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootbālāka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन (voc. sg.)
jacyateis known/called
jacyate:
Kriya (action/क्रिया)
TypeVerb
Rootjñā (धातु) / jan (धातु) (पाठदोषसम्भावना)
Formलट् (present), आत्मनेपद; प्रथमपुरुष, एकवचन; (पाठः 'जच्यते' अस्पष्टः—सम्भाव्यः 'ज्ञायते' = is known)

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced)

Tirtha: Nīvṛt (region) / Bālāka (deśa)

Type: kshetra

Scene: A map-like tableau: two labeled regions—Nīvṛt and Bālāka—shown as adjacent compartments in a mandala; clusters of tiny village icons indicate ‘koṭis’ of settlements, emphasizing scale.

N
Nīvṛt (region)
B
Bālāka (region)

FAQs

The Purāṇa frames the world as ordered and knowable; sacred narration maps human habitation within dharmic cosmography.

No single tīrtha is praised; the verse provides regional demographic-style enumeration.

None.