Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 18

Devanagari script

अक्षयत्वं शरीराणां मरणं च दिनेदिने । ततः सूर्यस्य तैर्युद्धं भवत्यत्यंतदारुणम्

Transliteration

akṣayatvaṃ śarīrāṇāṃ maraṇaṃ ca dinedine | tataḥ sūryasya tairyuddhaṃ bhavatyatyaṃtadāruṇam

Translation

ان کے جسم گویا اَکشَے (ناقابلِ فنا) ہیں، پھر بھی وہ ہر دن بار بار مرتے ہیں؛ اسی لیے سورج کے ساتھ ان کی جنگ نہایت ہولناک ہو جاتی ہے۔

Word by Word

• अक्षयत्वम्: imperishability
• अक्षयत्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अक्षयत्व (प्रातिपदिक; अ + क्षय + त्व)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भाववाचक (state of imperishability)

• शरीराणाम्: of (their) bodies
• शरीराणाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शरीर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• मरणम्: death
• मरणम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मरण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• दिने: in a day
• दिने: Adhikarana (Time-locative/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; पुनरुक्तौ अव्ययीभावार्थः (in a day)

• दिने: in a day (repeated)
• दिने: Adhikarana (Time-locative/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; पुनरुक्ति (day by day)

• ततः: then/thereupon
• ततः: Sambandha (Sequence/अनन्तर)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: ततः इति अव्ययीभूतः पञ्चमी-एकवचनरूपम्; अनन्तरार्थे/हेत्वर्थे (then/thereupon)

• सूर्यस्य: of the Sun
• सूर्यस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• तैः: by them
• तैः: Karana/Karta (Agent-instrument/कर्ता-करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; सर्वनाम

• युद्धम्: battle
• युद्धम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• भवति: becomes/occurs
• भवति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• अत्यन्तदारुणम्: extremely dreadful
• अत्यन्तदारुणम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अत्यन्त-दारुण (प्रातिपदिक; अत्यन्त + दारुण)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (अत्यन्तं दारुणम्); विशेषणम् (युद्धम्)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Saṅdhyā-tīrtha (twilight junction)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Phālguna (Arjuna)

Visual Art Cues

Scene: A fierce recurring battle: rākṣasas repeatedly struck down, dissolving and re-forming with each day; the Sun radiates as an unassailable axis; twilight sky filled with arrows of light; the horror of endless dying contrasted with the Sun’s steady brilliance.

Characters & Entities

• Sūrya
• Māndehā (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Adharma is self-repeating and self-destructive; only alignment with the Sun-like principle of order ends the cycle of ruin.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is specified; the verse is cosmological, describing the Sun’s conflict at sandhyā.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly here; the next verse links the defeat of the demons to sandhyā worship and Gāyatrī sanctification.