Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 77

Devanagari script

तत्र प्रैयव्रत इध्मजिह्वः पतिस्तत्पुत्रसिवसुरम्यसुभद्र शांत्यशप्तमृताभयनामांकितानि सप्त वर्षाणि

Transliteration

tatra praiyavrata idhmajihvaḥ patistatputrasivasuramyasubhadra śāṃtyaśaptamṛtābhayanāmāṃkitāni sapta varṣāṇi

Translation

وہاں پرَیَوْرَت نسل کا فرمانروا اِدھْمَجِہْوَ ہے؛ اور اس کے بیٹے—شیو، سورمْیَ، سُبھدر، شانتْیَ، شَپْت، مرتابھَی—اپنے ناموں سے سات ورشوں (خطّوں) کو موسوم کرتے ہیں۔

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: tatra (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb/देशवाचक)

• प्रैयव्रतः: Prai(y)avrata (proper name)
• प्रैयव्रतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: prai-yavrata (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (विशेष-नाम)

• इध्मजिह्वः: Idhmajihva (proper name)
• इध्मजिह्वः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: idhma + jihvā (प्रातिपदिके; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (विशेष-नाम); तत्पुरुषः (इध्मस्य जिह्वा इव/इध्मजिह्वा)

• पतिः: lord; ruler
• पतिः: Karta (Predicate nominative/कर्ता-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: pati (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• तत्-पुत्र: his sons
• तत्-पुत्र: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: tad + putra (प्रातिपदिके; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तस्य पुत्राः)

• शिव: Śiva (name)
• शिव: Apposition (Name/संज्ञा)
• Type: Noun
• Root: śiva (प्रातिपदिक)
• Form: (विशेष-नाम) पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नामरूपेण (समुच्चय-गणना)

• सुरम्य: Suramya (name)
• सुरम्य: Apposition (Name/संज्ञा)
• Type: Noun
• Root: su-ramya (प्रातिपदिक)
• Form: (विशेष-नाम) पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• सुभद्र: Subhadra (name)
• सुभद्र: Apposition (Name/संज्ञा)
• Type: Noun
• Root: su-bhadra (प्रातिपदिक)
• Form: (विशेष-नाम) पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• शान्त्य: Śāntya (name)
• शान्त्य: Apposition (Name/संज्ञा)
• Type: Noun
• Root: śāntya (प्रातिपदिक)
• Form: (विशेष-नाम) पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• शप्त: Śapta (name)
• शप्त: Apposition (Name/संज्ञा)
• Type: Noun
• Root: śapta (प्रातिपदिक)
• Form: (विशेष-नाम) पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• मृताभय: Mṛtābhaya (name)
• मृताभय: Apposition (Name/संज्ञा)
• Type: Noun
• Root: mṛta + abhaya (प्रातिपदिके; समास)
• Form: (विशेष-नाम) पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारयः (मृतं च अभयं च/मृताभयः—नामरूपेण)

• नाम-अङ्कितानि: named; bearing the names
• नाम-अङ्कितानि: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: nāman + aṅkita (अङ्कित-प्रातिपदिक; क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नाम्ना अङ्कितानि = named/marked by names)

• सप्त: seven
• सप्त: Visheshana (Numeral qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: sapta (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् संख्या-शब्दः; नपुंसकलिङ्ग-प्रथमा बहुवचनस्य (वर्षाणि) विशेषणम्

• वर्षाणि: years (or regions/varṣas)
• वर्षाणि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: varṣa (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gomeda-dvīpa (sapta-varṣa-vibhāga)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A cosmic map-like tableau: Gomeda-dvīpa shown as a circular island divided into seven luminous regions, each labeled with a prince’s name; at the center, King Idhmajihva enthroned in calm authority.

Characters & Entities

• Idhmajihva
• Priyavrata (lineage)
• Śiva
• Suramya
• Subhadra
• Śāṃtya
• Śapta
• Mṛtābhaya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Puranic dharma links rulership with responsibility: regions are ordered and remembered through righteous lineages and named divisions.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No earthly tīrtha is singled out; the verse maps administrative-sacred divisions within a cosmological dvīpa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; this verse is descriptive (genealogy and regional naming).