Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 66

Devanagari script

परस्य ब्रह्णः साक्षाज्जातवेदासि हव्यवाट् । देवानां पुरुषांगानां यज्ञेन पुरुषं यजः

Transliteration

parasya brahṇaḥ sākṣājjātavedāsi havyavāṭ | devānāṃ puruṣāṃgānāṃ yajñena puruṣaṃ yajaḥ

Translation

تو جات ویدا (اگنی) ہے—پرَم برہمن کی عین جلوہ گری، ہویہ کا حامل اور بھوگ کرنے والا۔ یَجْیَ کے ذریعے تو کائناتی پُرُش کی عبادت کرتا ہے، اور دیوتاؤں کے عالمگیر جسم کا ہی ایک عضو ہے۔

Word by Word

• परस्य: of the supreme
• परस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; विशेषण-प्रयोगः (of the supreme)

• ब्रह्णः: of Brahman
• ब्रह्णः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• साक्षात्: directly, manifestly
• साक्षात्: Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: साक्षात् (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• जातवेदाः: Jātavedas (Agni)
• जातवेदाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जातवेदस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; संबोधनार्थेऽपि सम्भवः (vocative sense possible in praise)

• असि: you are
• असि: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन

• हव्यवाट्: the carrier/receiver of oblations
• हव्यवाट्: Karta (Subject complement/कर्ता-समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: हव्यवाट् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेष्य-समनाधिकरण (apposition to जातवेदाः)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन

• पुरुषाङ्गानाम्: of the limbs of the Cosmic Person
• पुरुषाङ्गानाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पुरुष + अङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पुरुषस्य अङ्गानि)

• यज्ञेन: by/with the sacrifice
• यज्ञेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• पुरुषम्: the Person (Puruṣa)
• पुरुषम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुरुष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• यजः: worship/sacrifice (to)
• यजः: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: यज् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; वैदिक/छान्दस-रूपम् (injunctive/imperative sense)

Speaker

The inhabitants/varṇas of Kuśadvīpa praising Agni (stuti embedded in Sūta’s narration)

Characters & Entities

• Jātavedas (Agni)
• Brahman
• Puruṣa
• Yajña

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Yajña is not mere ritual—through Agni it becomes worship of the Supreme and the Cosmic Person, uniting devotion and cosmic order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tīrtha is named; the verse is a doctrinal stuti within the dvīpa-description framework.

What ritualistic prescription is mentioned?

Yajña (sacrifice with oblations into Agni) is affirmed as the means of worship.