Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 26

Devanagari script

अस्य बाह्ये तमो घोरं दुष्प्रेक्ष्यं जीववर्जितम् । पंचत्रिंशत्स्मृताः कोट्यो लक्षाण्येकोनविंशतिः

Transliteration

asya bāhye tamo ghoraṃ duṣprekṣyaṃ jīvavarjitam | paṃcatriṃśatsmṛtāḥ koṭyo lakṣāṇyekonaviṃśatiḥ

Translation

اس کے باہر ہولناک تاریکی ہے، جسے دیکھنا دشوار ہے اور جو جانداروں سے خالی ہے۔ اس کی وسعت پینتیس کروڑ اور انیس لاکھ کے طور پر یاد کی جاتی ہے۔

Word by Word

• अस्य: of this
• अस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-सम्भव (pronominal)

• बाह्ये: outside; in the exterior
• बाह्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: बाह्य (प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter)

• तमः: darkness
• तमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तमस् (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter)

• घोरम्: terrible
• घोरम्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: घोर (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter); विशेषण (qualifier) of तमः

• दुष्प्रेक्ष्यम्: hard to look at
• दुष्प्रेक्ष्यम्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुर् + प्रेक्ष्य (कृदन्त; √प्रेक्ष् (धातु) + यत्)
• Form: प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter); यत्-प्रत्ययान्त (gerundive/नीयार्थ)

• जीववर्जितम्: devoid of living beings
• जीववर्जितम्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जीव + वर्जित (कृदन्त; √वर्ज् (धातु) + क्त)
• Form: प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular), नपुंसकलिङ्ग (Neuter); क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)

• पञ्चत्रिंशत्: thirty-five
• पञ्चत्रिंशत्: Visheshana (Numeral modifier/संख्या-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पञ्चत्रिंशत् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: संख्यावाचक (numeral), अव्ययवत्/अविकारी (indeclinable-like numeral stem)

• स्मृताः: are said/considered
• स्मृताः: Visheshana (Predicative adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √स्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural), स्त्रीलिङ्ग (Feminine); क्त-प्रत्ययान्त (PPP) agreeing with कोट्यः

• कोट्यः: crores
• कोट्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कोटि (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural), स्त्रीलिङ्ग (Feminine)

• लक्षाणि: lakhs
• लक्षाणि: Sankhya-vishaya (Counted units/संख्येय)
• Type: Noun
• Root: लक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc 1st/2nd), बहुवचन (Plural), नपुंसकलिङ्ग (Neuter)

• एकोनविंशतिः: nineteen (one less than twenty)
• एकोनविंशतिः: Sankhya (Number predicate/संख्या)
• Type: Noun
• Root: एक + ऊन + विंशति (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular), स्त्रीलिङ्ग (Feminine); संख्यावाचक (numeral)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Skanda Dialogue

Listener: Phālguna (Arjuna) (context continues)

Visual Art Cues

Scene: A ring of impenetrable, smoky-black darkness encircling the luminous cosmic regions; no birds, no beings—only a stark boundary before the next cosmic layer.

Characters & Entities

• Lokāloka
• Tamas (cosmic darkness)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Life and light are portrayed as gifts sustained within cosmic boundaries; beyond ordered worlds lies lifeless obscurity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No terrestrial tīrtha is mentioned; this is a cosmological description.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.