Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 2

Devanagari script

कुमारिकेति विख्याता तस्या नाम्ना प्रकथ्यते । इदं कौमारिकाखंडं चतुर्वर्गफलप्रदम्

Transliteration

kumāriketi vikhyātā tasyā nāmnā prakathyate | idaṃ kaumārikākhaṃḍaṃ caturvargaphalapradam

Translation

وہ ‘کُمارِکا’ کے نام سے مشہور ہوئی، اور اسی کے نام سے یہ حصہ بیان کیا جاتا ہے۔ یہ کَومارِکا کھنڈ چاروں پُرُشارتھ کے پھل عطا کرتا ہے۔

Word by Word

• कुमारिका: (she) ‘Kumārīkā’
• कुमारिका: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कुमारिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (इति-पूर्वपदेन नामनिर्देशः)

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotative)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उद्धरण/नामनिर्देशक (thus/so-called)

• विख्याता: is known
• विख्याता: Kriya (Predicative/क्रिया-विशेषण)
• Type: Verb
• Root: ख्यात् (धातु)
• Form: कृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (विख्याता = renowned/known)

• तस्याः: of her
• तस्याः: Sambandha (Possessor/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• नाम्ना: by (that) name
• नाम्ना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• प्रकथ्यते: is proclaimed/called
• प्रकथ्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथ् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्; कर्मणि-प्रयोगः (is proclaimed)

• इदम्: this
• इदम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (here: प्रथमा)

• कौमारिक-आखण्डम्: the Kaumārika section
• कौमारिक-आखण्डम्: Karta (Apposition/कर्ता-समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कौमारिक (प्रातिपदिक) + खण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कौमारिकस्य खण्डम्)

• चतुर्-वर्ग-फल-प्रदम्: bestowing the fruits of the four aims of life
• चतुर्-वर्ग-फल-प्रदम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चतुर् (प्रातिपदिक) + वर्ग (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक) + प्रद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (चतुर्वर्गस्य फलम् प्रददाति इति)

Speaker

Nārada (continuing)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kumārikā (as eponymous sacred focus)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Arjuna (Dhanaṃjaya)

Visual Art Cues

Scene: Nārada proclaims the fame of ‘Kumārikā’ and praises the Kaumārikā-khaṇḍa as bestowing the four puruṣārthas; the scene emphasizes sacred naming and textual sanctity.

Characters & Entities

• Kumārikā
• Kaumārikā Khaṇḍa
• Caturvarga (four aims)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A sacred narrative-section is not merely history; it is declared spiritually efficacious—supporting all four puruṣārthas.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader Kaumārikā sacred landscape is implied; the immediate māhātmya context continues from Barbarī Tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; it is a doctrinal promise of results (phala) from engagement with the Khaṇḍa.