Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 27

Devanagari script

अष्टम्यां वा चतुर्दश्यां बलिपुष्पैश्च त्वां शुभे । ये पूजयंति ते पाल्याः सर्वापत्सु च या सदा

Transliteration

aṣṭamyāṃ vā caturdaśyāṃ balipuṣpaiśca tvāṃ śubhe | ye pūjayaṃti te pālyāḥ sarvāpatsu ca yā sadā

Translation

اے مبارک دیوی! جو لوگ اشٹمی یا چتردشی کے دن بَلی اور پھول چڑھا کر تیری پوجا کرتے ہیں، تو انہیں ہر آفت میں ہمیشہ اپنی حفاظت میں رکھ۔

Word by Word

• अष्टम्याम्: on the eighth (tithi)
• अष्टम्याम्: अधिकरण (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अष्टमी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; कालवाचक-सप्तमी (locative of time)

• वा: or
• वा: सम्बन्ध (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle: ‘or’)

• चतुर्दश्याम्: on the fourteenth (tithi)
• चतुर्दश्याम्: अधिकरण (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चतुर्दशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; कालवाचक-सप्तमी

• बलिपुष्पैः: with offering-flowers
• बलिपुष्पैः: करण (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: बलि (प्रातिपदिक) + पुष्प (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; साधन/करणवाचक (instrumental)

• च: and
• च: सम्बन्ध (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction: ‘and’)

• त्वाम्: you
• त्वाम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; मध्यमपुरुष-सर्वनाम

• शुभे: O auspicious one
• शुभे: सम्बोधन (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; संबोधन-प्रयोग (vocative)

• ये: those who
• ये: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; सम्बन्धवाचक-यः-तद् (relative pronoun)

• पूजयन्ति: worship
• पूजयन्ति: क्रिया (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• ते: they
• ते: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; तद्-प्रत्यय (correlative pronoun)

• पाल्याः: to be protected
• पाल्याः: विधेय (Predicate/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: पाल्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; √पाल् धातु, यत्-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; विधेय-विशेषण; ‘पालनीयाः’ (to be protected)

• सर्वापत्सु: in all calamities
• सर्वापत्सु: अधिकरण (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + आपद् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; अधिकरण (locative)

• च: and
• च: सम्बन्ध (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय

• या: she who
• या: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सम्बन्धवाचक-यः-तद्; (अत्र ‘सा’ इत्यर्थे)

• सदा: always
• सदा: क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time: always)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating; reported speech of the deities/guardians addressing Siddhamātā (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Siddheyā-kṣetra (associated with Siddhamātā)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotee couple offers flowers and a small bali at a Devī shrine on Aṣṭamī/Caturdaśī; the Devī’s protective aura extends like a canopy over them while shadows of ‘adversities’ recede.

Characters & Entities

• Siddhamātā (addressed as śubhe)
• Aṣṭamī
• Caturdaśī
• Bali
• Kṣetrapāla-protection (theme)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional worship performed on sacred lunar days brings lasting protection; the deity becomes a guardian in times of संकट (āpadaḥ).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Siddheya-kṣetra, where the protective worship of the goddess is prescribed.

What ritualistic prescription is mentioned?

Worship on Aṣṭamī or Caturdaśī with bali (offering) and flowers, seeking ongoing protection.