Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 19

Devanagari script

तस्य नाम ददौ स्कंदः सिद्धकूप इति स्मृतः । कृष्माष्टम्यां चतुर्दश्यामुपवासी नरः स्वयम्

Transliteration

tasya nāma dadau skaṃdaḥ siddhakūpa iti smṛtaḥ | kṛṣmāṣṭamyāṃ caturdaśyāmupavāsī naraḥ svayam

Translation

اسکَند نے اس کا نام رکھا؛ وہ ‘سِدّھَکوپ’ (کامیابی کا کنواں) کے نام سے یاد کیا جاتا ہے۔ کرشن آشتَمی اور چودھویں تِتھی کو انسان خود روزہ/اُپواس رکھے۔

Word by Word

• तस्य: of it/of that
• तस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम-रूप

• नाम: name
• नाम: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• ददौ: gave/bestowed
• ददौ: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• स्कन्दः: Skanda
• स्कन्दः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्कन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• सिद्ध: accomplished/holy
• सिद्ध: —
• Type: Adjective
• Root: सिद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: समास-पूर्वपद (compound member)

• कूपः: the ‘Siddha-well’
• कूपः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सिद्ध+कूप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय-समासः (सिद्धः कूपः)

• इति: thus
• इति: Sambandha/Connector (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/निदर्शनार्थक अव्यय (quotative particle)

• स्मृतः: is known/called
• स्मृतः: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्मृत (स्मृ धातोः क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्यय (PPP) — ‘is called/remembered’

• कृष्ण: dark (fortnight)
• कृष्ण: —
• Type: Adjective
• Root: कृष्ण (प्रातिपदिक)
• Form: समास-पूर्वपद (compound member)

• अष्टम्याम्: on the eighth (tithi) of the dark fortnight
• अष्टम्याम्: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कृष्ण+अष्टमी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कृष्णपक्षस्य अष्टमी)

• चतुर्दश्याम्: on the fourteenth (tithi)
• चतुर्दश्याम्: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चतुर्दशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन

• उपवासी: fasting
• उपवासी: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उपवस् (धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; णिनि/शतृ-सम्भव कृदन्त-रूप (agent noun) — ‘one who fasts’

• नरः: a man
• नरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• स्वयम्: himself
• स्वयम्: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; आत्मार्थक/स्वतन्त्रार्थक (emphatic adverb)

Speaker

Lomaharṣaṇa Sūta (deduced from section context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Siddhakūpa

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: Skanda, as divine authority, bestows the name ‘Siddhakūpa’ upon the newly formed well; sages record it, while devotees prepare for fasting on the dark eighth and fourteenth lunar days.

Characters & Entities

• Skanda
• Siddhakūpa
• Kṛṣṇāṣṭamī
• Caturdaśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha gains sanctity through divine naming, and disciplined observance (fasting on specific tithis) aligns the devotee with that sanctity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Siddhakūpa, the sacred well created by the spear’s passage and filled with Pātāla-Gaṅgā water.

What ritualistic prescription is mentioned?

Upavāsa (fasting) on Kṛṣṇāṣṭamī and on Caturdaśī.