Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 17

Devanagari script

सा तं हत्वा प्रलंबं च कोटिभिर्दशभिर्वृतम् । नंदयित्वा गता नागाञ्जलकल्लोपूर्विका

Transliteration

sā taṃ hatvā pralaṃbaṃ ca koṭibhirdaśabhirvṛtam | naṃdayitvā gatā nāgāñjalakallopūrvikā

Translation

اُس نیزے نے اسے اور پرلمب کو بھی ہلاک کر دیا، جو دس کروڑ ساتھیوں سے گھرا ہوا تھا۔ ناگوں کو خوش کر کے وہ جَلَکَلّوپورْوِکا کی سمت آگے بڑھ گیا۔

Word by Word

• सा: she
• सा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम-रूप

• तम्: him
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम-रूप

• हत्वा: having killed
• हत्वा: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), ‘having slain’

• प्रलम्बम्: Pralamba
• प्रलम्बम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रलम्ब (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; व्यक्तिनाम

• च: and
• च: Sambandha/Connector (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)

• कोटिभिः: by crores (multitudes)
• कोटिभिः: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: कोटि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन

• दशभिः: ten
• दशभिः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दशन् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: (कोटिभिः इति पदस्य विशेषणम्) तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; संख्या

• वृतम्: surrounded
• वृतम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वृत (वृ धातोः क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; क्त-प्रत्यय (past passive participle)

• नन्दयित्वा: having delighted
• नन्दयित्वा: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: नन्दय् (णिजन्त; नन्द् धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), causative sense; ‘having gladdened’

• गता: went
• गता: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गत (गम् धातोः क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्यय (PPP) — finite sense ‘went/has gone’

• नागान्: serpents / Nāgas
• नागान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: नाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), बहुवचन

• जल: water
• जल: —
• Type: Noun
• Root: जल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; समास-पूर्वपद (compound member)

• कल्लोल: wave/surge
• कल्लोल: —
• Type: Noun
• Root: कल्लोल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; समास-पूर्वपद (compound member)

• पूर्विका: preceded by waves of water
• पूर्विका: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जल+कल्लोल+पूर्विका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (जल-कल्लोलः पूर्वः यस्याः/या)

Speaker

Lomaharṣaṇa Sūta (deduced from Māheśvarakhaṇḍa narrative style)

Visual Art Cues

Scene: Skanda’s spear, radiant and unstoppable, pierces and fells the daitya Pralamba amid countless attendants; Nāgas below rejoice as the weapon continues toward a named sacred region.

Characters & Entities

• Śakti (spear weapon)
• Pralamba
• Nāgas
• Jalakallopūrvikā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Adharma, even when massively supported, is overcome by divine ordinance; the righteous realms (Nāgas) rejoice at restoration of balance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A route-marker within the tīrtha-origin narrative is given (Jalakallopūrvikā), leading to the later Siddhakūpa/Siddheśvara glorification.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual instruction appears in this verse.