Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 16

Devanagari script

पुष्पक्षीरादि भिर्दत्तैस्तिलाभोऽक्षतदर्भकैः । शंभोः शिरसि दत्त्वार्घ्य दिवि वर्षायुतं वसेत्

Transliteration

puṣpakṣīrādi bhirdattaistilābho'kṣatadarbhakaiḥ | śaṃbhoḥ śirasi dattvārghya divi varṣāyutaṃ vaset

Translation

پھول، دودھ وغیرہ کی نذر کے ساتھ تل، اکھنڈ چاول اور دربھ گھاس پیش کر کے، شَمبھو کے سر پر ارغیہ رکھ کر، بھکت دس ہزار برس تک سُوَرگ میں بستا ہے۔

Word by Word

• पुष्पक्षीरादिभिः: with flowers, milk, etc.
• पुष्पक्षीरादिभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पुष्प (प्रातिपदिक) + क्षीर (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; समाहार-द्वन्द्व/तत्पुरुषभावः (पुष्पं क्षीरं च इत्यादि)

• दत्तैः: given/offered
• दत्तैः: Karana (Instrument-qualifier/करणविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दा (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; विशेषणम् (पुष्पक्षीरादिभिः)

• तिलाभः: gain/benefit of sesame (i.e., merit from offering sesame)
• तिलाभः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तिल (प्रातिपदिक) + आभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; तत्पुरुषः (तिलानाम् आभः/लाभः)

• अक्षतदर्भकैः: with unbroken rice grains and darbha grass
• अक्षतदर्भकैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अक्षत (प्रातिपदिक) + दर्भक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (अक्षतैः दर्भकैः च)

• शंभोः: of Śambhu (Śiva)
• शंभोः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शंभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन

• शिरसि: on the head
• शिरसि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शिरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन

• दत्त्वा: having given/offered
• दत्त्वा: Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund)

• अर्घ्यम्: arghya (ritual offering)
• अर्घ्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अर्घ्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

• दिवि: in heaven
• दिवि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिव् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन (वेदिक/काव्य-रूप)

• वर्षायुतम्: ten thousand years
• वर्षायुतम्: Karma (Extent/कर्म-परिमाण)
• Type: Noun
• Root: वर्ष (प्रातिपदिक) + अयुत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; द्विगु/तत्पुरुषभावः (वर्षाणाम् अयुतम् = 10,000 years)

• वसेत्: would dwell/live
• वसेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotee offers a shining ārghya vessel filled with milk, flowers, sesame, akṣata, and darbha before Śambhu; the offering is raised toward the deity’s head with reverent posture.

Characters & Entities

• Śambhu

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Reverent, properly constituted offerings to Śiva are powerful acts of dharma that yield exalted post-mortem rewards.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No particular site is mentioned; the focus is the ritual of arghya to Śiva.

What ritualistic prescription is mentioned?

Offering arghya to Śiva using flowers, milk, sesame, akṣata, and darbha.