Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 58

Devanagari script

कपालेश्वरमित्येव लिंगं पापापहं शुभम् । शक्तिं च तामभिष्टूय स्थापयामास तत्र च

Transliteration

kapāleśvaramityeva liṃgaṃ pāpāpahaṃ śubham | śaktiṃ ca tāmabhiṣṭūya sthāpayāmāsa tatra ca

Translation

وہ بابرکت اور گناہ مٹانے والا لِنگ ‘کپالیشور’ کہلاتا ہے۔ اُس شکتی کی ستائش کرکے اُس نے وہاں اُس کی بھی پرتیِشٹھا قائم کی۔

Word by Word

• कपालेश्वरम्: Kapāleśvara (name)
• कपालेश्वरम्: Karma (Apposition to liṅga/कर्म-विशेषण)
• Type: Noun
• Root: कपाल (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचनम् (इति-उद्धरणे नामरूपम्; लिङ्गम् इत्यस्य विशेषण-नाम); समासः: तत्पुरुषः (कपालानाम् ईश्वरः/कपालस्य ईश्वरः)

• इति: thus, called
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; अव्यय-प्रकारः: उद्धरण-निपातः (quotative particle)

• एव: indeed, just
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अव्यय-प्रकारः: निपातः (emphatic particle)

• लिङ्गम्: liṅga
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (accusative) एकवचनम्

• पाप-अपहम्: sin-removing
• पाप-अपहम्: Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पाप (प्रातिपदिक) + अपह (प्रातिपदिक/कृदन्त-भाव)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचनम्; समासः: तत्पुरुषः (पापम् अपहन्ति इति/पापस्य अपहः = sin-removing)

• शुभम्: auspicious
• शुभम्: Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (accusative) एकवचनम् (लिङ्गम्-विशेषणम्)

• शक्तिम्: Śakti
• शक्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (accusative) एकवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Coordination/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; अव्यय-प्रकारः: समुच्चयबोधकः (conjunction)

• ताम्: her/that (Śakti)
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (accusative) एकवचनम्; सर्वनाम

• अभिष्टूय: having praised
• अभिष्टूय: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: अभि + स्तु (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्तम् (gerund/absolutive); धातुः: √स्तु (to praise) उपसर्गः: अभि-; अर्थः: ‘having praised’

• स्थापयामास: installed
• स्थापयामास: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) + णिच्
• Form: लिट्-लकारः; परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः; एकवचनम्; causative of √स्था

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; अव्यय-प्रकारः: देशवाचक क्रियाविशेषणम् (locative adverb)

• च: and
• च: Sambandha (Coordination/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; अव्यय-प्रकारः: समुच्चयबोधकः (conjunction)

Speaker

Narrator

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kapāleśvara

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The Kapāleśvara liṅga shines auspiciously; Skanda (or the consecrator) offers hymns to Śakti and establishes her shrine beside the liṅga.

Characters & Entities

• Kapāleśvara (Śiva-liṅga)
• Śakti

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva and Śakti are honored together; their worship at a consecrated sthala is portrayed as a powerful means of sin-removal.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kapāleśvara—the named Liṅga-sthala associated with Śakti’s manifestation—is explicitly glorified.

What ritualistic prescription is mentioned?

Stuti (praise) of Śakti and establishment of her presence alongside the Kapāleśvara Liṅga.