Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 78
Devanagari script
मेने च दुर्जयं दैत्यस्तदा षड्वदनं रणे । चिंतयामास बुद्ध्या च प्राप्तं तद्ब्रह्मणो वचः
Transliteration
mene ca durjayaṃ daityastadā ṣaḍvadanaṃ raṇe | ciṃtayāmāsa buddhyā ca prāptaṃ tadbrahmaṇo vacaḥ
Translation
تب اس دیو نے میدانِ جنگ میں شڈوَدَن (چھ چہروں والے سکند) کو ناقابلِ تسخیر جانا، اور اپنے دل و دماغ سے برہما کے اُن کلمات پر غور کیا جو پورے ہو چکے تھے۔
Word by Word
मेनेthought, considered
मेने:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootमन् (धातु; मन्यते)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
दुर्जयम्hard to conquer
दुर्जयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootदुर् + जय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (दुर् + जयः)
दैत्यःthe demon
दैत्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तदाthen
तदा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (temporal adverb)
षड्वदनम्the six-faced one
षड्वदनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootषट् + वदन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; द्विगु-समासः (षड्-वदनः)
रणेin battle
रणे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
चिन्तयामासpondered, reflected
चिन्तयामास:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootचिन्त् (धातु) + यामास (periphrastic perfect)
Formलिट् (Periphrastic Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
बुद्ध्याwith (his) intellect
बुद्ध्या:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootबुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
प्राप्तम्received
प्राप्तम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र + आप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; 'obtained/received' (qualifying vacaḥ)
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (to vacaḥ)
ब्रह्मणःof Brahmā
ब्रह्मणः:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
वचःword, utterance
वचः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages
Visual Art Cues
Scene: Tāraka, momentarily stilled amid battle, looks upon six-faced Skanda with dawning dread; behind him, a faint visionary aura suggests Brahmā’s earlier pronouncement now manifesting.
Characters & Entities
S
Skanda (Ṣaḍvadana)T
Tāraka (Daitya)B
BrahmāFAQs
Cosmic law and divine decree prevail; even the powerful must face the fruition of higher truth.
None; the verse centers on prophecy and recognition of Skanda’s supremacy.
None.