Home›Skanda Purana›Mahesvara Khanda›Kaumarika Khanda›Adhyaya 32›Shloka 59
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 59

Devanagari script

अयं स येन शक्राद्याः कृता मर्काः समार्बुदम् । अयं स सर्वशस्त्रैगैर्योऽस्माभिर्न जितो रणे

Transliteration

ayaṃ sa yena śakrādyāḥ kṛtā markāḥ samārbudam | ayaṃ sa sarvaśastraigairyo'smābhirna jito raṇe

Translation

یہی وہ ہے جس نے شکر (اِندر) اور دوسرے دیوتاؤں کو بے شمار برسوں تک ذلیل و خوار رکھا۔ یہی وہ ہے جسے ہم نے ہر طرح کے ہتھیاروں سے للکارا، پھر بھی میدانِ جنگ میں شکست نہ دے سکے۔

Word by Word
अयम्this (one)
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
सःthat very one
सः:
Karta (Subject apposition/कर्ता)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
येनby whom
येन:
Karana (Instrument/करण)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्
शक्राद्याःIndra and others
शक्राद्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (शक्रः आदिः येषाम्); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
कृताःwere made
कृताः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) → कृत (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
मर्काःfools, wretches
मर्काः:
Karma/Result (Object complement/कर्म)
TypeNoun
Rootमर्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
सम्together/fully (prefix)
सम्:
Sambandha (Prefix/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootसम् (अव्यय/उपसर्ग)
Formउपसर्गः; 'समार्बुदम्' इत्यत्र पूर्वपदम्
आर्बुदम्utterly; in vast measure
आर्बुदम्:
Kriya-visheshana (Degree/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआर्बुद (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोगः; परिमाणवाचक-निपातः (idiomatically: 'in a crore/ten-million-fold', 'utterly')
अयम्this (one)
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
सःthat very one
सः:
Karta (Subject apposition/कर्ता)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
सर्वशस्त्रैःwith all weapons
सर्वशस्त्रैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + शस्त्र (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समासः ('सर्वाणि शस्त्राणि'); नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्
गैःby means of (various) kinds (reading uncertain)
गैः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; 'सर्वशस्त्रैः' इत्यस्य सह विशेषणम्; पाठभेद/दुर्लभ-रूपम् (possibly 'गुणैः/गणैः' sense)
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्धवाचक (relative)
अस्माभिःby us
अस्माभिः:
Kartr-karana (Agent in passive/कर्ता)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्
नnot
न:
Pratishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्ययम्; निषेधार्थक-निपातः (negation)
जितःwas conquered
जितः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootजि (धातु) → जित (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
रणेin battle
रणे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootरण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
Speaker

Hari (Viṣṇu) continuing to address Skanda

Skanda Dialogue

Listener: Skanda (Kumāra)

Visual Art Cues

Scene: Viṣṇu recounts the foe’s history: devas shown in a faint ‘memory’ tableau—Indra and others humbled—while the daitya stands unshaken amid a rain of diverse weapons that fail to subdue him.

Characters & Entities
H
Hari (Viṣṇu)
S
Skanda
Ś
Śakra (Indra)
D
Devas
T
Tāraka

FAQs

When adharma gains boons and resilience, it may persist long—yet it remains destined to fall when the right means arises.

No tīrtha is mentioned.

None.

←Previous Verse
Next Verse→