Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 49

Devanagari script

कंसरूपः पुनस्तेऽयं हंतव्योऽष्टमजन्मनि । एवं प्रशंसमानास्ते वासुदेवं जगद्गुरुम्

Transliteration

kaṃsarūpaḥ punaste'yaṃ haṃtavyo'ṣṭamajanmani | evaṃ praśaṃsamānāste vāsudevaṃ jagadgurum

Translation

پھر کَنس کی صورت اختیار کر کے، آٹھویں جنم میں یہ تمہارے ہاتھوں مارا جائے گا۔ یوں وہ جگت گرو واسودیو کی ستائش کرنے لگے۔

Word by Word

• कंस-रूपः: having the form of Kaṃsa
• कंस-रूपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कंस (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषसमास (कंसस्य रूपम्/रूपः)

• पुनः: again
• पुनः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय, पुनरुक्ति/कालवाचक (again)

• ते: for you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी (Dative/4th), एकवचन, सर्वनाम

• अयम्: this (one)
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन, सर्वनाम

• हन्तव्यः: to be slain
• हन्तव्यः: Kriya (Predicate adjective/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: हन् (धातु)
• Form: कृदन्त, यत्-प्रत्ययान्त (gerundive/future passive participle) ‘हन्तव्य’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अष्टम-जन्मनि: in the eighth birth
• अष्टम-जन्मनि: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अष्टम (संख्या/क्रमवाचक) + जन्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative/7th), एकवचन; तत्पुरुषसमास (अष्टमे जन्मनि)

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय, प्रकारवाचक (thus)

• प्रशंसमानाः: praising
• प्रशंसमानाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: प्र-शंस् (धातु)
• Form: कृदन्त, शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle) ‘प्रशंसमान’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन, सर्वनाम

• वासुदेवम्: Vāsudeva
• वासुदेवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वासुदेव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन

• जगत्-गुरुम्: the teacher of the world
• जगत्-गुरुम्: Karma (Object apposition/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक) + गुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषसमास (जगतः गुरु)

Speaker

Narrator (Sūta) reporting the praise of the gods; speech-content attributed to Śiva and/or devas in sequence

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mathurā (implied)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A prophecy: the same adversary will be slain again by Viṣṇu in an eighth birth as Kaṃsa; devas praise Vāsudeva as Jagadguru, the cosmic teacher.

Characters & Entities

• Kaṃsa
• Vāsudeva
• Jagadguru

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Adharma may reappear in new forms, but divine protection also manifests repeatedly to restore righteousness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned; the focus is avatāra-related prophecy and praise.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse is narrative praise (stuti).