Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 47

Devanagari script

त्वया यद्विहितं कर्म तत्कर्तान्यो न विद्यते । महिषाद्याः सुदुर्जेया देव्या ये विनिपतिताः

Transliteration

tvayā yadvihitaṃ karma tatkartānyo na vidyate | mahiṣādyāḥ sudurjeyā devyā ye vinipatitāḥ

Translation

جو کارنامہ تم نے انجام دیا ہے، اسے کوئی دوسرا کرنے والا نہیں۔ مہیشا وغیرہ جیسے نہایت دشوار مغلوب ہونے والے دشمن—جنہیں دیوی نے پچھاڑ دیا—وہ بھی انہی عظیم حریفوں میں شمار ہیں۔

Word by Word

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Agent-instrument in passive sense/करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/स्त्री (सर्वनाम), तृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन

• यत्: which
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• विहितम्: ordained/done
• विहितम्: Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि-धा (धातु)
• Form: कृदन्त, भूतकर्मणि कृदन्त (PPP) ‘विहित’; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (कर्म)

• कर्म: deed
• कर्म: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तत्: that
• तत्: Karma (Correlative object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देश (correlative)

• कर्ता: doer
• कर्ता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कर्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अन्यः: another (person)
• अन्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• न: not
• न: Pratishedha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय, निषेध (negation particle)

• विद्यते: exists/is found
• विद्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन, आत्मनेपद; भावे प्रयोग (exists)

• महिषाद्याः: (those) beginning with Mahiṣa
• महिषाद्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महिष (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषसमास (महिष+आदि) ‘beginning with Mahiṣa’

• सुदुर्जेयाः: very hard to conquer
• सुदुर्जेयाः: Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + दुर्जेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (महिषाद्याः)

• देव्या: by the Goddess
• देव्या: Karana (Agent-instrument in passive/करण)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन

• ये: who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• विनिपतिताः: were struck down/fallen
• विनिपतिताः: Kriya (Result/state; passive predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि-नि-पत् (धातु)
• Form: कृदन्त, भूतकर्मणि कृदन्त (PPP) ‘विनिपतित’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

Speaker

Śarva (Śiva), continuing praise to Janārdana (Viṣṇu) (implied from prior verse)

Visual Art Cues

Scene: Śiva (or a divine speaker) extols Viṣṇu’s unparalleled deed, recalling even the formidable foes like Mahiṣa who fell to the Goddess—placing Viṣṇu’s act among cosmic-scale victories.

Characters & Entities

• Viṣṇu (addressed as 'you')
• Mahiṣa
• Devī (the Goddess)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is upheld through divine agency; extraordinary victories are attributed to the Lord’s unique power and grace.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No pilgrimage site is mentioned in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse is eulogy and theological comparison.