Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 119
Devanagari script
फूल्कारैरुद्धतं वह्निं शमयामास तारकः । निरृतिंखड्गमादाय हत्वा तेन न्यपातयत्
Transliteration
phūlkārairuddhataṃ vahniṃ śamayāmāsa tārakaḥ | nirṛtiṃkhaḍgamādāya hatvā tena nyapātayat
Translation
اپنی سانسوں کے جھونکوں سے تارک نے بھڑکتی ہوئی آگ (اگنی) کو بجھا دیا۔ پھر تلوار اٹھا کر اس نے نریتی کو مارا اور اسے زمین پر گرا دیا۔
Word by Word
फूल्कारैःwith blasts/roars (phūlkāras)
फूल्कारैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootफूल्कार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; करण
उद्धतम्blazing, stirred up
उद्धतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeVerb
Rootउद्+धम्/ध्मा (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘उद्धतम्’ = प्रज्वलितम्/उत्थापितम् (inflamed/raised)
वह्निम्fire
वह्निम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवह्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
शमयामासpacified, extinguished
शमयामास:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootशम् (धातु)
Formलिट् (periphrastic perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; णिच्-प्रयोग (causative): शमयति = शान्तिं नयति
तारकःTāraka
तारकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतारक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
निरृतिम्Nirṛti (goddess/personification)
निरृतिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनिरृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
खड्गम्sword
खड्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootखड्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आदायhaving taken
आदाय:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ+दा (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव
हत्वाhaving killed
हत्वा:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘हत्वा’ = वधं कृत्वा (having slain)
तेनwith that (sword)
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण
न्यपातयत्made (her) fall down
न्यपातयत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि+अव+पत् (धातु)
Formलङ्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages
Visual Art Cues
Scene: Tāraka exhales violent blasts that snuff out Agni’s flames, smoke curling into a dark sky; then he seizes a sword and cuts down Nirṛti, casting the dark goddess/force to the ground as embers die around them.
Characters & Entities
T
TārakaA
Agni (Vahni)N
NirṛtiFAQs
Unchecked ego can even ‘extinguish’ sacred fire symbolically; hence inner discipline and divine grace are needed to restore sanctity.
None; the verse is part of the battle account.
None.