Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 115

Devanagari script

हिमाद्रि प्रमुखाश्चापि समुद्यम्य महीधरान् । भृशमुन्नदतो देवान्धावतो वीक्ष्य तारकः

Transliteration

himādri pramukhāścāpi samudyamya mahīdharān | bhṛśamunnadato devāndhāvato vīkṣya tārakaḥ

Translation

ہیمادری اور دیگر پہاڑوں کو ہتھیار کے طور پر اٹھائے ہوئے اور گرجتے ہوئے دیوتاؤں کو اپنی طرف بڑھتے دیکھ کر تارک نے ان کا مقابلہ کرنے کی ٹھانی۔

Word by Word

• हिमाद्रि: Himālaya (snow-mountain)
• हिमाद्रि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: हिमाद्रि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—हिमस्य अद्रिः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• प्रमुखाः: chief, foremost
• प्रमुखाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्रमुख (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपि-भावार्थक-निपात (particle)

• समुद्यम्य: having lifted up
• समुद्यम्य: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्+उद्+यम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘समुद्यम्य’ = उठापयित्वा/उत्थाप्य (having lifted/raised)

• महीधरान्: mountains (earth-bearers)
• महीधरान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महीधर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; समासः—महीम् धरतीति (उपपद-तत्पुरुष)

• भृशम्: greatly, intensely
• भृशम्: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: भृशम् (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण (adverb)

• उन्नदतः: of (him) roaring
• उन्नदतः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: उद्+नद् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘उन्नदतः’ = गर्जतः (of one roaring)

• देवान्: the gods
• देवान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• धावतः: of (them) running
• धावतः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: धाव् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘धावतः’ = पलायतः/धावमानस्य (of one running)

• वीक्ष्य: having seen
• वीक्ष्य: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि+ईक्ष् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘वीक्ष्य’ = दृष्ट्वा (having seen)

• तारकः: Tāraka
• तारकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तारक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Himādri/Himālaya (archetypal)

Type: peak

Visual Art Cues

Scene: A panoramic battlefield: Devas surge forward roaring; colossal mountains—led by Himādri—are hoisted like clubs and hurled; Tāraka stands braced, unshaken, facing the onrush.

Characters & Entities

• Himādri (Himālaya)
• Devas
• Tāraka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When adharma grows bold, the very pillars of the world—symbolized by mountains—rise to support the restoration of order.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tīrtha is praised; Himādri is referenced as a cosmic landmark rather than a pilgrimage instruction.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse.