Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 27
Devanagari script
सर्वेषां पृष्ठतश्चासीत्तार्क्ष्यस्थो बुद्धिमान्हरिः । पालयन्पृतनां सर्वां स्वपरीवारसंवृतः
Transliteration
sarveṣāṃ pṛṣṭhataścāsīttārkṣyastho buddhimānhariḥ | pālayanpṛtanāṃ sarvāṃ svaparīvārasaṃvṛtaḥ
Translation
سب کے پیچھے دانا ہری، تارکشیہ (گرُڑ) پر سوار تھا؛ اپنے پریوار سے گھرا ہوا وہ پوری فوج کی نگہبانی کرتا رہا۔
Word by Word
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन (Plural), पुंलिङ्ग (Masculine) — सर्व-शब्दः (pronominal declension)
पृष्ठतःfrom behind/at the rear
पृष्ठतः:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपृष्ठ (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (Adverb) — तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb)
चand
च:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
आसीत्was
आसीत्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
तार्क्ष्यस्थःstanding on Garuḍa
तार्क्ष्यस्थः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootतार्क्ष्य + स्थ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सप्तमी-तत्पुरुष: तार्क्ष्ये स्थितः), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
बुद्धिमान्intelligent
बुद्धिमान्:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootबुद्धि + मत् (प्रातिपदिक)
Formमतुप्-प्रत्ययान्त (possessive adjective), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
हरिःHari (Viṣṇu)
हरिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
पालयन्protecting
पालयन्:
Karta (Agent in participial construction/कर्ता)
TypeVerb
Rootपालय् (धातु, पाल्-णिच्)
Formवर्तमान कृदन्त (शतृ/Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; धातु: पाल् (to protect) + णिच् (causative)
पृतनाम्the army
पृतनाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपृतना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (collective sense)
सर्वाम्entire
सर्वाम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — विशेषण (qualifier of पृतनाम्)
स्वपरीवारसंवृतःsurrounded by his own retinue
स्वपरीवारसंवृतः:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व + परीवार + संवृत (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (स्वस्य परीवारेण संवृतः), भूतकृदन्त (क्त/PPP) from √वृ (वृञ्/वृ— to cover, surround) with सम्-उपसर्ग; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) addressing the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: A vast marching host; at the very rear, Hari rides Garuḍa, alert and watchful, encircled by his own attendants, forming a protective halo behind the army.
Characters & Entities
H
Hari (Viṣṇu)T
Tārkṣya (Garuḍa)D
Divine host (Pṛtanā)FAQs
The verse highlights harmony among divine powers—Viṣṇu safeguards the host, reflecting unity in protecting dharma.
No tīrtha is mentioned; the emphasis is theological—cooperation within the divine order.
None.