Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 32

सतां लक्षणमेतद्धि यद्दृष्ट्वा दुःखितं जनम् । शतसंख्य तस्य भवेत्तथाहं विललाप ह

satāṃ lakṣaṇametaddhi yaddṛṣṭvā duḥkhitaṃ janam | śatasaṃkhya tasya bhavettathāhaṃ vilalāpa ha

یہی نیکوں کی نشانی ہے کہ جب وہ کسی دکھی انسان کو دیکھتے ہیں تو اُن کا غم سو گنا بڑھ جاتا ہے؛ اسی طرح میں نے فریاد کی۔

सताम्of the good (people)
सताम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; ‘सत्’ = साधु/सज्जन
लक्षणम्characteristic, mark
लक्षणम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
एतत्this
एतत्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् ‘लक्षणम्’
हिindeed, for
हि:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय; बलार्थ/कारणार्थ
यत्that which
यत्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya-visheshana (Adverbial to main verb/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formक्त्वान्त अव्यय-क्रियाविशेषण (gerund/absolutive); ‘having seen’
दुःखितम्sorrowful
दुःखितम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुःखित (प्रातिपदिक; कृदन्त-विशेषण)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषणम् ‘जनम्’
जनम्a person, people
जनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
शतसंख्यcounted as a hundred (i.e., of great measure)
शतसंख्य:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशत (प्रातिपदिक) + संख्या (प्रातिपदिक)
Formसमासः (तत्पुरुषः: शतस्य संख्या); प्रथमा (1st), एकवचन; (पाठभेदे ‘शतसंख्या’ स्त्री.) विशेषणम् (अभिप्रेतं ‘लक्षणम्’/‘एतत्’)
तस्यof him/that
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th), एकवचन
भवेत्would be, may be
भवेत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
तथाthus, in that way
तथा:
Kriya-visheshana (Adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण (adverb)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st), एकवचन
विललापlamented
विललाप:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootललाप्/लप् (धातु) + वि (उपसर्ग)
Formलिट्/परस्मैपद-परिपाठे लङ् (imperfect) रूपसदृश; प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; ‘to lament’
indeed (emphatic)
:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formनिपात (particle), कथन-समाप्त्यर्थ/स्मरणार्थ

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced: Māheśvara Khaṇḍa narrative frame)

Scene: A compassionate seer/narrator beholds a grief-stricken ascetic; the onlooker’s face softens, eyes moist, hands in anjali, expressing shared sorrow.

S
sat (the virtuous)

FAQs

A defining trait of the righteous is deep compassion—another’s suffering is felt as one’s own.

No specific tīrtha is named in this verse; it teaches a universal dharmic quality within a tīrtha-narrative setting.

None; it is a moral teaching about the nature of saintly conduct (sādhudharma).