Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 41

Devanagari script

किं देवी प्राप्तुकामासि किमलभ्यं ददामि ते । तच्छ्रुत्वोवाच गिरिजा गुरुगौरवगर्भितम्

Transliteration

kiṃ devī prāptukāmāsi kimalabhyaṃ dadāmi te | tacchrutvovāca girijā gurugauravagarbhitam

Translation

برہما نے کہا، “اے دیوی! تم کیا پانا چاہتی ہو؟ کون سی چیز ناقابلِ حصول ہے؟ میں وہ تمہیں عطا کروں گا۔” یہ سن کر گریجا نے وقار و ہیبت سے بھرے الفاظ میں جواب دیا۔

Word by Word

• किम्: what
• किम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; प्रश्नार्थक (interrogative)

• देवी: O goddess
• देवी: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन

• प्राप्तुकामा: desiring to obtain
• प्राप्तुकामा: Karta (Predicate adjective to implied ‘त्वम्’/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्राप्त (कृदन्त; प्र + आप् धातु) + काम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्मधारयः—प्राप्तुं कामा (desiring to obtain)

• असि: are
• असि: Kriya (Copula/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन

• किम्: what
• किम्: Karta (Subject of ‘अलभ्यम्’ as predicate/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; प्रश्नार्थक

• अलभ्यम्: unattainable
• अलभ्यम्: Karta (Predicate adjective/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अलभ्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; लभ् धातु, नञ्-पूर्वक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण—‘अलभ्य’ = अप्राप्य (unattainable)

• ददामि: I give
• ददामि: Kriya (Main action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, उत्तमपुरुष, एकवचन

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-एकवचन रूप (enclitic ‘te’): तुभ्यम्/तव; अत्र ददामि इत्यनेन चतुर्थी (dative singular) अधिकयुक्ता

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; ‘तत्’ = तत् वचनम्/तत् (that)

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive/gerund), पूर्वक्रिया—श्रुत्वा (having heard)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Main action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• गिरिजा: Girijā
• गिरिजा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गिरि (प्रातिपदिक) + जा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; तत्पुरुषः—गिरेः जा (mountain-born)

• गुरुगौरवगर्भितम्: filled with grave dignity
• गुरुगौरवगर्भितम्: Karma (Object complement: ‘(वचनम्) गुरुगौरवगर्भितम्’/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: गुरु (प्रातिपदिक) + गौरव (प्रातिपदिक) + गर्भित (कृदन्त-प्रातिपदिक; गर्भ्/गृह् भावे)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः—गुरोः गौरवं येन गर्भितम् (filled with heavy dignity)

Speaker

Brahmā (first two pādas); Girijā/Pārvatī (reply begins; as indicated)

Visual Art Cues

Scene: Brahmā, composed and benevolent, offers any boon; Girijā answers with grave, guru-like dignity—her words heavy with meaning, her posture steady, eyes unwavering.

Characters & Entities

• Brahmā
• Girijā (Pārvatī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine governance often restores order through dialogue and boons; dignified speech (gourava) is itself a form of dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is mentioned in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse introduces a boon-offer and the beginning of Girijā’s response.