Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 134

Devanagari script

ब्रह्माद्या मेनिरे पूर्णां भवानीं च गिरीश्वरम् । तस्य देवी ततो हृष्टा समक्षं त्रिदिवौकसाम्

Transliteration

brahmādyā menire pūrṇāṃ bhavānīṃ ca girīśvaram | tasya devī tato hṛṣṭā samakṣaṃ tridivaukasām

Translation

برہما اور دیگر دیوتاؤں نے بھوانی اور گریشور کو کامل جلال و کمال سے آراستہ جانا۔ تب دیوی مسرور ہو کر اہلِ تریدیو کے عین سامنے ظاہر ہوئیں۔

Word by Word

• ब्रह्माद्याः: Brahmā and the others (the gods beginning with Brahmā)
• ब्रह्माद्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (ब्रह्मा आद्यः येषां ते)

• मेनिरे: thought/considered
• मेनिरे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मन् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद

• पूर्णाम्: complete, perfect
• पूर्णाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पूर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (भवानीम्)

• भवानीम्: Bhavānī (Pārvatī)
• भवानीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भवानी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• गिरीश्वरम्: the Lord of the mountain(s) (Śiva)
• गिरीश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गिरि + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (गिरिणाम् ईश्वरः)

• तस्य: of him/that (of Śiva)
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• देवी: the Goddess
• देवी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• ततः: then, thereafter
• ततः: Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपादान/कालवाचक (from there/then)

• हृष्टा: delighted
• हृष्टा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: हृष्ट (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम् (देवी)

• समक्षम्: in the presence
• समक्षम्: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: समक्ष (अव्यय/प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; अधिकरणवाचक (in the presence of)

• त्रिदिवौकसाम्: of the dwellers of heaven (the gods)
• त्रिदिवौकसाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्रिदिव + ओकस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (त्रिदिवे ओकः येषाम्)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced for Māheśvarakhaṇḍa narrative flow)

Visual Art Cues

Scene: A celestial court: Brahmā and devas behold Bhavānī and Girīśvara in complete splendor; the Goddess stands delighted before the assembled divinities.

Characters & Entities

• Brahmā
• Bhavānī (Pārvatī)
• Girīśvara (Śiva)
• Tridivaukas (Devas)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The divine couple embodies completeness (pūrṇatā); recognizing their glory is itself a form of right vision aligned with dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No explicit tīrtha is named; the verse centers on the cosmic recognition of Śiva and Pārvatī.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a descriptive verse highlighting divine approval and the Goddess’s auspicious presence.