Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 127

Devanagari script

ईश्वरं भुवनस्यास्य ये भजंते न त्र्यंबकम् । ततः संस्तूयमानः स सुरैः पद्मभुवादिभिः

Transliteration

īśvaraṃ bhuvanasyāsya ye bhajaṃte na tryaṃbakam | tataḥ saṃstūyamānaḥ sa suraiḥ padmabhuvādibhiḥ

Translation

جو اس جہان کے ربّ کی بندگی تو کرتے ہیں مگر تریَمبک کی عبادت نہیں کرتے—وہ سچے سہارا سے محروم رہتے ہیں۔ تب پدم بھو (برہما) وغیرہ دیوتاؤں نے اُس کی ستوتی کی۔

Word by Word

• ईश्वरम्: the Lord
• ईश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन

• भुवनस्य: of the world
• भुवनस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भुवन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th case), एकवचन

• अस्य: of this
• अस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th case), एकवचन; निर्देश

• ये: who (those who)
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन

• भजन्ते: worship/serve
• भजन्ते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भज् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negation)

• त्र्यम्बकम्: Tryambaka (three-eyed Śiva)
• त्र्यम्बकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्र्यम्बक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; ईश्वरस्य विशेष-नाम

• ततः: thereupon/then
• ततः: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय/तद्-तसिल्)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त-अव्यय (ablatival adverb: 'thereupon/from that')

• संस्तूयमानः: being praised
• संस्तूयमानः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्+स्तु (धातु)
• Form: वर्तमान-कर्मणि-प्रत्यय (शानच्/मान), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि (being praised)

• स: he
• स: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन

• सुरैः: by the gods
• सुरैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), बहुवचन

• पद्मभुवादिभिः: by Padmabhū (Brahmā) and others
• पद्मभुवादिभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पद्मभू + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), बहुवचन; पद्मभू-आदि (Brahmā and others) इति तत्पुरुष/समाहार-निर्देश

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) narrating to the sages

Visual Art Cues

Scene: A celestial assembly: Brahmā (Padmabhū) at the forefront with other devas, hands folded, offering hymns toward Tryambaka’s presence.

Characters & Entities

• Tryambaka (Śiva)
• Brahmā (Padmabhū)
• Devas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True worship of the supreme Lord is inseparable from devotion to Tryambaka; the gods themselves affirm this through praise.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is specified; the verse is primarily theological (Śiva as Tryambaka).

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, stuti/stotra (hymnic praise) is upheld as a devotional act, though no formal vrata is described.