Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 44

अवमानेन तस्यापि यथा देवी जहौ तनुम् । यथा यज्ञः स च ध्वस्तो भवेन विदितं हि ते

avamānena tasyāpi yathā devī jahau tanum | yathā yajñaḥ sa ca dhvasto bhavena viditaṃ hi te

اس کی توہین کے سبب دیوی نے اپنا جسم ترک کر دیا؛ اور وہ یَجْن بھی بھَو (شیو) نے تباہ کر دیا—یہ بات تمہیں خوب معلوم ہے۔

avamānenaby insult
avamānena:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootavamāna (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (भाववाचक), तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन — ‘अवमानेन’ (by insult)
tasyaof him
tasya:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन — ‘तस्य’ (of him/of that)
apialso/even
api:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/अपि-निपात) — ‘also/even’
yathāas
yathā:
Sambandha (Correlative)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
Formअव्यय (उपमान/यथार्थ-सम्बन्धबोधक) — ‘as/how’
devīthe goddess
devī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdevī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — ‘देवी’
jahauabandoned
jahau:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√hā (धातु)
Formलिट् (परोक्शभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद — ‘जहौ’ (she abandoned)
tanumher body
tanum:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottanu (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — ‘तनुम्’ (body)
yathāas
yathā:
Sambandha (Correlative)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
Formअव्यय (यथा-सम्बन्ध) — ‘as’
yajñaḥthe sacrifice
yajñaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyajña (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — ‘यज्ञः’
saḥthat
saḥ:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — ‘सः’ (that/he)
caand
ca:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय)
dhvastaḥdestroyed
dhvastaḥ:
Karta (Predicate adjective)
TypeAdjective
Root√dhvaṃs (धातु)
Formकृदन्त (क्त/भूतकर्मणि), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — ‘ध्वस्तः’ (destroyed)
bhavenaby Bhava (Śiva)
bhavena:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootbhava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन — ‘भवेन’ (by Bhava=Śiva)
viditamknown
viditam:
Karta (Predicate/प्रत्ययार्थ)
TypeAdjective
Root√vid (धातु)
Formकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — ‘विदितम्’ (known)
hiindeed
hi:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय (हेतु/निश्चयार्थ-निपात) — ‘indeed/for’
teto you
te:
Sampradana (Dative/सम्प्रदान)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, चतुर्थी/षष्ठी (4th/6th), एकवचन — ‘ते’ (to you/of you); अत्र ‘विदितं हि ते’ = ‘known to you’ (चतुर्थी)

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Tirtha: Dakṣa-yajña-smṛti (archetypal)

Type: kshetra

Scene: The Devī, overwhelmed by insult, withdraws life-force and abandons the body; simultaneously the yajña pavilion shatters—fire altars overturned, smoke and ash, Śiva/Bhava’s destructive presence implied or manifest.

D
Devī (Satī)
B
Bhava (Śiva)
D
Dakṣa-yajña (implied)

FAQs

Ritual without humility and respect for Śiva becomes hollow; insult to the divine brings the collapse of merit and order.

No tīrtha is specified; the verse recalls the famed Dakṣa-yajña episode.

The verse references a yajña (sacrifice) but functions as a cautionary narrative rather than a procedural injunction.