Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 183
Devanagari script
धनेशश्च धनुः क्रुद्धो बिभेदबहुधा शरैः । वायुश्चक्रे च तिलशो रथं वा क्षोणिकूबरम्
Transliteration
dhaneśaśca dhanuḥ kruddho bibhedabahudhā śaraiḥ | vāyuścakre ca tilaśo rathaṃ vā kṣoṇikūbaram
Translation
دھنیَش نے غضب میں اپنے تیروں سے کمان کو کئی ٹکڑوں میں توڑ ڈالا؛ اور وایو نے کشونیکوبر کے رتھ کو تل کی مانند ریزہ ریزہ کر دیا۔
Word by Word
धनेशःDhanesha (Kubera)
धनेशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधनेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — 'Dhanesha (Kubera)'
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
धनुःthe bow
धनुः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधनुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन — 'bow'
क्रुद्धःangered
क्रुद्धः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootक्रुध् (धातु) + क्त → क्रुद्ध (प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — 'angered'
बिभेदbroke, split
बिभेद:
Kriya (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभिद् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन — 'split/broke'
बहुधाinto many pieces
बहुधा:
Kriya-viseshana (Adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootबहुधा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb) — 'in many ways/into many pieces'
शरैःwith arrows
शरैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootशर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन — 'with arrows'
वायुःVāyu
वायुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — 'Vāyu (Wind-god)'
चक्रेmade
चक्रे:
Kriya (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन — 'did/made'
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
तिलशःinto tiny bits
तिलशः:
Kriya-viseshana (Adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतिलशस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb) — 'into tiny bits, like sesame grains'
रथम्the chariot
रथम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — 'chariot'
वाor
वा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle) — 'or'
क्षोणिकूबरम्Kṣoṇikūbara
क्षोणिकूबरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्षोणि-कूबर (प्रातिपदिक; घटकाः: क्षोणि + कूबर)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — 'Kṣoṇikūbara (name of a chariot/warrior)'
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages
Visual Art Cues
Scene: Kubera/Dhaneśa, stern and wrathful, fires a volley that splinters a demon’s bow; simultaneously Vāyu whirls like a cyclone, tearing Kṣoṇikūbara’s chariot into sesame-like fragments scattered across the field.
Characters & Entities
D
Dhanesha (Kubera)V
VāyuK
KṣoṇikūbaraFAQs
When dharma is threatened, even the cosmic powers (wealth and wind) align to dismantle adharma’s instruments.
No site is referenced in this verse.
None.