Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 18

Devanagari script

पिंगोत्तुंगजटाजूटाः सिंहचर्मावसायिनः । भस्मोद्धूलितगात्राश्च भुजमंडलभैरवाः

Transliteration

piṃgottuṃgajaṭājūṭāḥ siṃhacarmāvasāyinaḥ | bhasmoddhūlitagātrāśca bhujamaṃḍalabhairavāḥ

Translation

ان کی پِنگل، بلند جٹاؤں کی گُتھیاں تھیں؛ شیر کی کھال اوڑھے ہوئے؛ بدن پر بھسم کی دھول جمی ہوئی؛ بازوؤں کے حلقوں میں بھیرَو روپ، نہایت ہیبت ناک دکھائی دیتے تھے۔

Word by Word

• पिङ्गोत्तुङ्गजटाजूटाः: with tawny, lofty matted hair-bundles
• पिङ्गोत्तुङ्गजटाजूटाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पिङ्ग (प्रातिपदिक) + उत्तुङ्ग (प्रातिपदिक) + जटा (प्रातिपदिक) + जूट (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः; ‘पिङ्गः उत्तुङ्गः जटाजूटः येषाम्’ (having tawny, lofty matted hair-bundles)

• सिंहचर्मावसायिनः: wearing lion-skins
• सिंहचर्मावसायिनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सिंह (प्रातिपदिक) + चर्म (प्रातिपदिक) + अवसायिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘सिंहचर्मणि अवसयन्ति/वसन्ति’ (clad in lion-skin)

• भस्मोद्धूलितगात्राः: ash-smeared-bodied
• भस्मोद्धूलितगात्राः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: भस्मन् (प्रातिपदिक) + उद्धूलित (कृदन्त; √धूल्/√ध्वंस्? ‘to dust/smear’) + गात्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘भस्मना उद्धूलितानि गात्राणि येषाम्’ (whose bodies are dusted/smeared with ash)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• भुजमण्डलभैरवाः: fierce ones with an array/circle of arms
• भुजमण्डलभैरवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भुज (प्रातिपदिक) + मण्डल (प्रातिपदिक) + भैरव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः; ‘भुजमण्डलेन भैरवाः/भैरवस्वरूपाः’ (terrible with circles/arrays of arms)

Speaker

Narrator (Sūta/Lomaharṣaṇa) (deduced)

Visual Art Cues

Scene: Rudras with towering tawny jaṭā, wrapped in lion-skins, bodies smeared with ash; their many arms form a fearsome ring, suggesting unstoppable protective force.

Characters & Entities

• Rudras (implied)
• Bhasma (sacred ash)
• Lion-skin (siṃhacarma)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śaiva renunciation (ash, matted hair) is presented as a source of invincible spiritual power in service of dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None; the verse is descriptive of divine attendants/leaders.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; bhasma is mentioned as an emblematic adornment.