Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 165
Devanagari script
चेलुश्च सागराः सप्त तथाऽनश्यद्रवेः प्रभा । ततो जज्वलुरस्त्राणि ततोऽकंपंत वाहनाः
Transliteration
celuśca sāgarāḥ sapta tathā'naśyadraveḥ prabhā | tato jajvalurastrāṇi tato'kaṃpaṃta vāhanāḥ
Translation
ساتوں سمندر موجزن ہو اٹھے اور سورج کی روشنی مدھم پڑ گئی؛ پھر ہتھیار بھڑک اٹھے اور پھر سواریاں کانپنے لگیں۔
Word by Word
चेलुःshook
चेलुः:
Kriya (Main verb)
TypeVerb
Root√चल् (चलने)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन (3rd pl); 'moved/shook'
चand
च:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (and)
सागराःoceans
सागराः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootसागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (Masculine, Nom, Pl)
सप्तseven
सप्त:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
Formसंख्यावाचक, प्रथमा, बहुवचनार्थे (numeral adjective; agreeing with सागराः)
तथाlikewise
तथा:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकार/समुच्चयवाचक-अव्यय (likewise/and also)
अनश्यत्vanished
अनश्यत्:
Kriya (Main verb)
TypeVerb
Root√नश् (नाशे)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन (3rd sg); 'perished/vanished'
रवेःof the sun
रवेः:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootरवि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (Masculine, Gen, Sg)
प्रभाsplendour/light
प्रभा:
Karta (Subject of अनश्यत्)
TypeNoun
Rootप्रभा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Feminine, Nom, Sg)
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formक्रमवाचक-अव्यय (then)
जज्वलुःblazed
जज्वलुः:
Kriya (Main verb)
TypeVerb
Root√ज्वल् (दीप्तौ)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन (3rd pl); 'blazed'
अस्त्राणिweapons/missiles
अस्त्राणि:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootअस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (Neuter, Nom, Pl)
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formक्रमवाचक-अव्यय (then)
अकम्पन्तtrembled
अकम्पन्त:
Kriya (Main verb)
TypeVerb
Root√कम्प् (कम्पने)
Formलङ् (Imperfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन (3rd pl); 'trembled'
वाहनाःvehicles/mounts
वाहनाः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootवाहन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (Masculine, Nom, Pl)
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)
Visual Art Cues
Scene: Seven oceans surge in concentric bands; the Sun’s disc is veiled and dim; astras flare like tongues of fire; horses/elephants or divine vāhanas shudder under the charged sky.
Characters & Entities
S
Sun (Ravi)FAQs
The struggle between dharma and adharma is not merely human—it reverberates through the cosmos and its elements.
No tīrtha is specified.
None.