Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 161
Devanagari script
रथं मातलिना युक्तं तप्तहेमपरिष्कृतम् । चतुर्योजनविस्तीर्णं सिद्धसंघपरिष्कृतम्
Transliteration
rathaṃ mātalinā yuktaṃ taptahemapariṣkṛtam | caturyojanavistīrṇaṃ siddhasaṃghapariṣkṛtam
Translation
ماتلی کے جُتے ہوئے رتھ کو تپائے ہوئے خالص سونے سے آراستہ کیا گیا تھا۔ چار یوجن چوڑا، وہ سدھوں کے جتھوں سے مزین اور خدمت یافتہ تھا۔
Word by Word
रथम्chariot
रथम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
मातलिनाby Mātali
मातलिना:
Karaṇa (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootमातलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया, एकवचन; करण/कर्तृकरण (agent in instrumental)
युक्तम्yoked/arranged
युक्तम्:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootयुज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; ‘रथम्’ विशेषण
तप्त-हेम-परिष्कृतम्adorned with refined gold
तप्त-हेम-परिष्कृतम्:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootतप्त (प्रातिपदिक/कृदन्त) + हेम (प्रातिपदिक) + परि + कृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (adorned with heated/refined gold)
चतुर्-योजन-विस्तीर्णम्spread over four yojanas
चतुर्-योजन-विस्तीर्णम्:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootचतुर् (संख्या-प्रातिपदिक) + योजन (प्रातिपदिक) + विस्तीर्ण (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समास (चतुर्योजनम् प्रमाणम् यस्य)
सिद्ध-संघ-परिष्कृतम्adorned by hosts of Siddhas
सिद्ध-संघ-परिष्कृतम्:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootसिद्ध (प्रातिपदिक) + संघ (प्रातिपदिक) + परि + कृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (adorned by the assembly of Siddhas)
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)
Visual Art Cues
Scene: Indra’s immense chariot, yoked by Mātali, gleaming with heated refined gold, four yojanas wide, surrounded by hovering Siddhas showering praise and auspicious signs.
Characters & Entities
M
MātaliS
SiddhasFAQs
Divine order (deva-sāhāyya) manifests with splendor and disciplined support when the protection of the worlds is at stake.
No specific tīrtha is referenced; the verse describes celestial preparations.
None.