Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 155
Devanagari script
ततो जंभं हतं दृष्ट्वा दानवेन्द्राः पराङ्मुखाः । सर्वे ते भग्नसंकल्पा दुद्रुवुस्तारकं प्रति
Transliteration
tato jaṃbhaṃ hataṃ dṛṣṭvā dānavendrāḥ parāṅmukhāḥ | sarve te bhagnasaṃkalpā dudruvustārakaṃ prati
Translation
پھر جَمبھ کو مارا ہوا دیکھ کر دانَووں کے سردار پیٹھ پھیر گئے؛ ان کے ارادے ٹوٹ گئے اور سب تارک کی طرف بھاگ نکلے۔
Word by Word
ततःthen/thereupon
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय; तद्-तसिल्)
Formअव्यय (adverb) ‘thereupon/from that’
जंभम्Jambha
जंभम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजंभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
हतम्slain
हतम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootहन् (धातु) → हत (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) → दृष्ट्वा (क्त्वा)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund) ‘having seen’
दानवof the Dānavas
दानव:
Sambandha (Genitive in compound/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक)
Formसमासपूर्वपद; (दानव + इन्द्र) षष्ठी-तत्पुरुष ‘दानवानाम् इन्द्राः’
इन्द्राःlords/chiefs
इन्द्राः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समस्तपदं ‘दानवेन्द्राः’
पराङ्मुखाःturned away/facing away
पराङ्मुखाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपराङ्मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारय ‘पराङ् + मुख’ = ‘turned away’
सर्वेall
सर्वे:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
भग्नbroken
भग्न:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootभञ्ज् (धातु) → भग्न (कृदन्त, क्त)
Formसमासपूर्वपद; (भग्न + संकल्प) कर्मधारय/तत्पुरुषार्थे ‘भग्नः संकल्पः येषाम्’ (बहुव्रीह्यर्थे प्रयोगः)
संकल्पाः(those) with broken resolve
संकल्पाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootसंकल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहि-समासः ‘भग्नसंकल्पाः’ = ‘whose resolve is broken’
दुद्रुवुःran away
दुद्रुवुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootद्रु (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
तारकम्Tāraka
तारकम्:
Gati-karma (Goal as object/गतिकर्म)
TypeNoun
Rootतारक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रतिtowards
प्रति:
Dik/Pratiyogi (Direction/दिक्)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formअव्यय (preposition/postposition) ‘towards’
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: Asura lords recoil and turn their chariots away, banners drooping; dust rises as they flee in disorder toward the distant figure/fortress of Tāraka, while devas regroup behind Indra.
Characters & Entities
J
JambhaD
DānavasT
TārakaFAQs
When adharma loses its champions, its confidence collapses; unrighteous alliances often retreat into further arrogance rather than reform.
No sacred geography is referenced in this verse.
None.