Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 148

Devanagari script

एवं स शक्रो हरिबोधितस्तदा प्रणम्य देवं वृषकेतुमीश्वरम् । समाददे बाणममित्रघातनं संपूजितं दैवरणेऽर्द्धचंद्रम्

Transliteration

evaṃ sa śakro haribodhitastadā praṇamya devaṃ vṛṣaketumīśvaram | samādade bāṇamamitraghātanaṃ saṃpūjitaṃ daivaraṇe'rddhacaṃdram

Translation

ہری کی ہدایت پا کر شکر نے تب وِرشکیتو نشان والے ایشور کو سجدۂ تعظیم کیا۔ پھر اس نے دیوی جنگ میں معزز، ہلال نشان، دشمن کُش تیر کو ہاتھ میں لے لیا۔

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण (adverb)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• शक्रः: Śakra (Indra)
• शक्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• हरिबोधितः: instructed by Hari
• हरिबोधितः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हरि-बोधित (कृदन्त; बुध् धातु) (समास)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; शक्र-विशेषण; समासः—तृतीया-तत्पुरुषः (हरिणा बोधितः)

• तदा: then
• तदा: Sambandha (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

• प्रणम्य: having bowed
• प्रणम्य: Purvakala (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र-नम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वक्रिया

• देवम्: the god
• देवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• वृषकेतुम्: Vṛṣaketu (bull-bannered one)
• वृषकेतुम्: Visheshya (Apposition/विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: वृष-केतु (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ईश्वर-विशेषण/नाम; समासः—कर्मधारयः (वृषः केतुः यस्य)

• ईश्वरम्: the Lord
• ईश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; देवस्य विशेष्य

• समाददे: took up
• समाददे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-दा (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• बाणम्: arrow
• बाणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: बाण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अमित्रघातनम्: enemy-slaying
• अमित्रघातनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अमित्र-घातन (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बाण-विशेषण; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (अमित्राणां घातनम्)

• संपूजितम्: well-worshipped/consecrated
• संपूजितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्-पूज् (धातु) + पूजित (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बाण-विशेषण

• दैवरणे: in the divine battle
• दैवरणे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दैव-रण (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; समासः—कर्मधारयः (दैवम् रणम्)

• अर्धचन्द्रम्: crescent-shaped
• अर्धचन्द्रम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अर्ध-चन्द्र (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बाण-विशेषण; समासः—तत्पुरुषः (अर्धः चन्द्रः इव)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages (contextual attribution for Māheśvarakhaṇḍa)

Visual Art Cues

Scene: Indra, after Hari’s counsel, bows to bull-bannered Śiva; he receives or lifts a crescent-marked, worship-consecrated arrow for the divine battle.

Characters & Entities

• Hari (Viṣṇu)
• Indra (Śakra)
• Īśvara (Śiva/Rudra)
• Vṛṣaketu (Śiva epithet)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Victory is grounded in humility and devotion; even Indra empowers himself by bowing to Īśvara and honoring the sacred weapon.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No geographical tīrtha is specified; the passage glorifies Śiva (bull-bannered) and the sanctity of divine weapons.

What ritualistic prescription is mentioned?

Praṇāma (reverent bowing) and saṃpūjana (worship/honoring) before employing a mantra-empowered weapon.