Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 138
Devanagari script
देहिदेहीति वाशांतो धनिनः कृपणा यथा । केचित्स्वयं प्रतृप्ताश्च दृष्ट्वा वै खादतः परान्
Transliteration
dehidehīti vāśāṃto dhaninaḥ kṛpaṇā yathā | kecitsvayaṃ pratṛptāśca dṛṣṭvā vai khādataḥ parān
Translation
امیروں کے سامنے کنجوسوں کی طرح 'دو، دو!' پکارتے ہوئے، کچھ لوگ خود سیر ہونے کے باوجود دوسروں کو کھاتے ہوئے دیکھ رہے تھے۔
Word by Word
देहिgive!
देहि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलोट्-लकार (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
देहिgive! (again)
देहि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलोट्-लकार, मध्यमपुरुष, एकवचन; पुनरुक्ति (emphatic repetition)
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-निपात (quotative particle)
वाशान्तःcrying out loudly
वाशान्तः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootवाशान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (कृपणाः)
धनिनःof the rich
धनिनः:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootधनिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन/बहुवचन (प्रसङ्गतः षष्ठी-बहुवचनः—‘धनिनाम्’ अर्थे); सम्बन्ध
कृपणाःthe miserly/poor wretches
कृपणाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकृपण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
यथाas, like
यथा:
Sambandha (Comparison)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमानार्थक-अव्यय (comparative)
केचित्some (people)
केचित्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; अनिश्चितवाचक
स्वयम्themselves
स्वयम्:
Adhikarana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formस्वार्थक-अव्यय (reflexive adverb)
प्रतृप्ताःfully satisfied
प्रतृप्ताः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootप्र + तृप् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (केचित्)
चand
च:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय
वैindeed
वै:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-निपात (emphatic particle)
खादतःof those eating
खादतः:
Sambandha (Genitive relation)
TypeVerb
Rootखाद् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; ‘खादताम्’ (of those who eat)
परान्others
परान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvara-khaṇḍa context)
Visual Art Cues
Scene: Figures cry 'dehi dehi' with outstretched hands, faces pinched like misers; despite being fed, they stare at others being eaten, revealing cruel fascination and envy.
FAQs
Greed persists even after satisfaction; dharma teaches contentment (saṃtoṣa) and compassion rather than jealous craving.
No tirtha is mentioned.
None.