Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 11

Devanagari script

ममर्द दैत्यसेनां तद्धर्ममर्थवचो यथा । निमिं विव्याध विंशत्या वाणैरनलवर्चसैः

Transliteration

mamarda daityasenāṃ taddharmamarthavaco yathā | nimiṃ vivyādha viṃśatyā vāṇairanalavarcasaiḥ

Translation

اس نے دَیتیہ لشکر کو کچل ڈالا، جیسے دھرم کے موافق بامعنی کلام بدکرداری کو دبا دیتا ہے۔ اور اس نے نِمی کو آگ کی مانند دہکتے بیس تیروں سے چھید دیا۔

Word by Word

• ममर्द: he crushed
• ममर्द: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मृद् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• दैत्यसेनाम्: the demon army
• दैत्यसेनाम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दैत्य (प्रातिपदिक) + सेना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (दैत्यानां सेना)

• तत्: that
• तत्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपमानवाक्ये निर्देश (that)

• धर्मम्: dharma/law
• धर्मम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अर्थवचः: meaningful speech/words of sense
• अर्थवचः: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक) + वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (अर्थयुक्तं वचः)

• यथा: as
• यथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय, उपमान/प्रकारबोधक (as/just as)

• निमिम्: Nimi
• निमिम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: निमि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• विव्याध: he pierced
• विव्याध: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि-व्यध् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• विंशत्या: with twenty (i.e., by twenty)
• विंशत्या: Karana (Instrument/Measure/करण)
• Type: Noun
• Root: विंशति (संख्याप्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (संख्याशब्द), तृतीया, एकवचन; परिमाण/संख्याबोधक (by twenty)

• वाणैः: with arrows
• वाणैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: वाण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• अनलवर्चसैः: having the brilliance of fire
• अनलवर्चसैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: अनल (प्रातिपदिक) + वर्चस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; वाणैः विशेषण; समासः—तत्पुरुष (अनलस्य वर्चः इव/अनलवर्चस्)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced)

Visual Art Cues

Scene: Hari’s arrow-volley tears through the demon ranks; Nimi is singled out, struck by twenty fire-bright arrows; the battlefield is lit as if by sparks, while the simile of dharmic words ‘crushing’ wrongdoing is suggested through compositional dominance and order emerging from chaos.

Characters & Entities

• Hari
• Nimi
• Daityas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma-guided speech and counsel can ‘crush’ adharma; when needed, divine action decisively removes obstruction.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned in this verse; the focus is on dharma-yuddha imagery.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a narrative description of combat.