Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 77

Devanagari script

सहस्रजिच्च राजर्षिः प्राणानिष्टान्महायशाः । ब्राह्मणार्थे परित्यज्य गतो लोकाननुत्तमान्

Transliteration

sahasrajicca rājarṣiḥ prāṇāniṣṭānmahāyaśāḥ | brāhmaṇārthe parityajya gato lokānanuttamān

Translation

عظیم شہرت والے راجرشی سہسرجت نے برہمنوں کی خاطر اپنی محبوب جان تک قربان کر دی، اور یوں بے مثال عوالم کو جا پہنچا۔

Word by Word

• सहस्रजित्: Sahasrajit (name)
• सहस्रजित्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सहस्रजित् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—सहस्रं जयति इति (उपपद-तत्पुरुष/कर्मधारय-प्रायः)

• च: and
• च: Sambandha (connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय

• राजर्षिः: royal sage
• राजर्षिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् + ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—राजा चासौ ऋषिश्च (कर्मधारयः)

• प्राणान्: life-breaths; life
• प्राणान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्राण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• इष्टान्: dear, cherished
• इष्टान्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इष्ट (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (qualifying प्राणान्)

• महायशाः: greatly renowned
• महायशाः: Visheshana (विशेषण of subject)
• Type: Adjective
• Root: महायशस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—महत् यशः यस्य सः (बहुव्रीहिः)

• ब्राह्मणार्थे: for the sake of a Brahmin
• ब्राह्मणार्थे: Adhikarana (अधिकरण/locative of purpose)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; समासः—ब्राह्मणस्य अर्थः (तत्पुरुषः); अर्थे = ‘for the sake of’ (locative of purpose)

• परित्यज्य: having given up
• परित्यज्य: Kriya (क्रिया/पूर्वकर्म)
• Type: Verb
• Root: परि + त्यज् (धातु) + ल्यप्
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund): ‘having abandoned/sacrificed’

• गतः: went
• गतः: Kriya (क्रिया/Main predicate)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘gone’

• लोकान्: worlds
• लोकान्: Karma (कर्म/goal)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• अनुत्तमान्: unsurpassed, supreme
• अनुत्तमान्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनुत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (qualifying लोकान्)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Visual Art Cues

Scene: Royal sage Sahasrajit offers his very life for the sake of brāhmaṇas—depicted as a solemn act of protection or ransom—followed by a celestial ascent to unsurpassed worlds.

Characters & Entities

• Sahasrajit
• Brāhmaṇas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The peak of dāna is self-offering—placing dharma and service above one’s own life.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is mentioned; the verse praises the dharmic ideal of supreme giving.

What ritualistic prescription is mentioned?

No formal ritual; it exemplifies brāhmaṇārtha-tyāga—renunciation for the welfare of the righteous.