Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 112

Devanagari script

यद्यप्ययं त्रिभुवने अर्थोऽस्माकं पराग्नहि । तथाप्यन्यप्रार्थितो हि तस्यैव फलदो भवेत्

Transliteration

yadyapyayaṃ tribhuvane artho'smākaṃ parāgnahi | tathāpyanyaprārthito hi tasyaiva phalado bhavet

Translation

اگرچہ تینوں جہانوں میں یہ دولت حقیقتاً ہماری نہیں، پھر بھی جب کوئی دوسرا مانگے تو اسے دینا اسی دینے والے کے لیے ثمر آور (باعثِ ثواب) ہوتا ہے۔

Word by Word

• यद्यपि: although
• यद्यपि: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय) + अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय-समुच्चय (concessive particle)

• अयम्: this (man/one)
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• त्रिभुवने: in the three worlds
• त्रिभुवने: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + भुवन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; त्रिभुवन = त्रीणि भुवनानि (the three worlds)

• अर्थः: wealth/means
• अर्थः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• अस्माकम्: of us
• अस्माकम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th), बहुवचन; genitive pronoun

• पराग्नहि: indeed not (far/alien)
• पराग्नहि: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: पराक् (अव्यय/उपसर्गसदृश) + न (अव्यय) + हि (अव्यय)
• Form: पाठभेद/सन्धि-समाससदृश; पराक् = दूरम्/विपरीतम् (away), न = negation, हि = emphatic particle

• तथापि: nevertheless
• तथापि: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय) + अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय (concessive: nevertheless)

• अन्यप्रार्थितः: requested by another
• अन्यप्रार्थितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक) + प्रार्थित (कृदन्त; √अर्थ/√प्रार्थ् धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; अन्य-प्रार्थित = अन्येन प्रार्थितः (requested by another)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• तस्य: of him/that
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• एव: only/just
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-निपात (restrictive particle)

• फलदः: fruit-giving
• फलदः: Kartṛ-samānādhikaraṇa (Subject complement/समानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: फल (प्रातिपदिक) + द (कृदन्त/प्रातिपदिक; √दा धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; फल-द = फलम् ददाति इति (fruit-giving)

• भवेत्: would become
• भवेत्: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced for Māheśvarakhaṇḍa context)

Skanda Dialogue

Listener: Sages (frame)

Visual Art Cues

Scene: A donor placing coins/cloth/food into the hands of a petitioner; behind them, a faint symbolic backdrop of the three worlds to show ‘non-ownership’, while a subtle aura indicates merit returning to the giver.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Wealth is not ultimately ‘ours’; treating it as stewardship and giving when asked yields spiritual fruit (puṇya).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No particular tīrtha is mentioned; the teaching is universal.

What ritualistic prescription is mentioned?

Dāna in response to a worthy request is praised as phala-producing for the giver.