Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 46
Devanagari script
चेलुः शिखरिणो मुख्याः पेतुरुल्का नभस्तलात् । जगर्जुर्जलदा दिक्षु संभूतश्च महारवः
Transliteration
celuḥ śikhariṇo mukhyāḥ peturulkā nabhastalāt | jagarjurjaladā dikṣu saṃbhūtaśca mahāravaḥ
Translation
بڑے بڑے پہاڑی شिखر لرز اٹھے؛ آسمان سے شہابِ ثاقب گرنے لگے۔ ہر سمت گرجتے بادلوں کی آواز اٹھی اور ایک عظیم ہنگامہ برپا ہو گیا۔
Word by Word
चेलुःshook, trembled
चेलुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootचल् (धातु)
Formलुङ्-लकार (Aorist), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), परस्मैपद
शिखरिणःmountains (peaked ones)
शिखरिणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशिखरिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
मुख्याःchief, prominent
मुख्याः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमुख्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
पेतुःfell
पेतुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलुङ्-लकार (Aorist), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), परस्मैपद
उल्काःmeteors, firebrands
उल्काः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootउल्का (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
नभस्तलात्from the sky/firmament
नभस्तलात्:
Apādāna (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootनभस् + तल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन (Singular)
जगर्जुःroared
जगर्जुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगर्ज् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural)
जलदाःclouds
जलदाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजलद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
दिक्षुin the directions
दिक्षु:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), बहुवचन (Plural)
संभूतःarose, came into being
संभूतः:
Kriya (Resultant state/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + भू (धातु) → संभूत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकालिक-कृदन्त (past participle), क्त-प्रत्यय; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
महारवःa great roar
महारवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा + रव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: A panoramic upheaval: mountain peaks quiver, fiery meteors streak downward, thunderclouds roar in all directions, dust and lightning fill the sky; a sense of universal alarm.
Characters & Entities
M
MountainsM
MeteorsT
ThundercloudsFAQs
Nature mirrors cosmic imbalance; ominous signs warn that adharma’s surge disturbs the harmony of worlds.
No specific site is named; these are universal portents.
None.