Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 18
Devanagari script
गंभीरास्फोटनिर्ह्रादजगद्धृदयकंपनः । प्रच्छाद्य गगनं सूर्यप्रभां सर्वां व्यनाशयत्
Transliteration
gaṃbhīrāsphoṭanirhrādajagaddhṛdayakaṃpanaḥ | pracchādya gaganaṃ sūryaprabhāṃ sarvāṃ vyanāśayat
Translation
گہری گرج اور دھماکوں کی ایسی گونج سے کہ عالم کا دل کانپ اٹھے، اس نے آسمان کو ڈھانپ لیا اور سورج کی ساری روشنی کو بالکل مٹا دیا۔
Word by Word
गंभीर-अस्फोट-निर्ह्राद-जगत्-हृदय-कंपनःwhose deep crashing roar made the hearts of the world tremble
गंभीर-अस्फोट-निर्ह्राद-जगत्-हृदय-कंपनः:
Karta (Subject)
TypeAdjective
Rootगंभीर (प्रातिपदिक) + अस्फोट (प्रातिपदिक) + निर्ह्राद (प्रातिपदिक) + जगत् (प्रातिपदिक) + हृदय (प्रातिपदिक) + कंपन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः (यस्य निर्ह्रादः गंभीरास्फोटः जगद्धृदयानि कम्पयति, सः)
प्रच्छाद्यhaving covered
प्रच्छाद्य:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootप्र-छद् (धातु; क्त्वान्त/ल्यप्)
Formल्यप् (क्त्वान्त) अव्ययभावः; उपसर्गः ‘प्र-’; ‘प्रच्छाद्य’ = आच्छाद्य/ढकित्वा
गगनम्the sky
गगनम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootगगन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
सूर्य-प्रभाम्the sun’s radiance
सूर्य-प्रभाम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक) + प्रभा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सूर्यस्य प्रभा)
सर्वाम्entire
सर्वाम्:
Karma (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (सूर्यप्रभाम् विशेषयति)
व्यनाशयत्destroyed / caused to perish
व्यनाशयत्:
Kriya (Predicate)
TypeVerb
Rootनश् (धातु; णिच् causative)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन; णिच् (कारण) + उपसर्गः ‘वि-’
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced from Māheśvarakhaṇḍa narrative frame)
Visual Art Cues
Scene: A colossal asura-generated storm: the sky blanketed by dark clouds, thunder bursting; the sun’s glow extinguished; below, the battlefield dims as if under an unnatural eclipse.
Characters & Entities
K
Kālanemi (implied from previous verse)FAQs
Adharmic force is depicted as eclipsing light itself; dharma restores clarity when the ‘sun of discernment’ is obscured.
No specific sacred geography is named in this verse.
None.