Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 72
Devanagari script
रणेच्छां दूरतस्त्यक्त्वा तस्थुस्ते जीवितार्थिनः । तत्राब्रवीत्कालनेमिर्दैत्यान्क्रोधविदीपितः
Transliteration
raṇecchāṃ dūratastyaktvā tasthuste jīvitārthinaḥ | tatrābravītkālanemirdaityānkrodhavidīpitaḥ
Translation
جنگ کی خواہش کو دور پھینک کر وہ صرف جان بچانے کی آرزو میں کھڑے رہ گئے۔ تب غضب سے بھڑکا ہوا کالنیمی دَیتیہوں سے مخاطب ہوا۔
Word by Word
रणेच्छाम्desire for battle
रणेच्छाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरण + इच्छा (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (रणस्य इच्छा), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
दूरतःfrom far away
दूरतः:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootदूरतस् (अव्यय/प्रातिपदिक-निपात)
Formअव्यय (adverb) ‘from afar/at a distance’
त्यक्त्वाhaving abandoned
त्यक्त्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial to main action)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वकालिक क्रिया; ‘having abandoned’
तस्थुःthey stood
तस्थुः:
Kriyā (Predicate)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम
जीवितार्थिनःseeking life, desiring to live
जीवितार्थिनः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootजीवित + अर्थिन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (जीवितस्य अर्थी), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय (adverb) देशवाचक ‘there’
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriyā (Predicate)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन
कालनेमिःKālanemi
कालनेमिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकालनेमि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (नाम)
दैत्यान्to the Daityas
दैत्यान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
क्रोधविदीपितःinflamed by anger
क्रोधविदीपितः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootक्रोध + वि-दीपित (दीप् धातु, कृदन्त-क्त)
Formतत्पुरुष-समास (क्रोधेन विदीपितः), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: A scattered host of daityas stands at a distance, weapons lowered, eyes wide with fear; Kālanemi steps forward, face flushed with anger, addressing them with commanding gesture.
Characters & Entities
K
KālanemiD
DaityasFAQs
When pride is broken, even the violent abandon combat; fear reveals the instability of adharma’s resolve.
None; this is a turning point in the battle narrative.
None.