Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 66
Devanagari script
क्रुद्धोऽथ महिषो दैत्यो वरुणं समुपाद्रवत् । तमंतकमुखासन्नमालोक्य हिमदीधितिः
Transliteration
kruddho'tha mahiṣo daityo varuṇaṃ samupādravat | tamaṃtakamukhāsannamālokya himadīdhitiḥ
Translation
پھر غضبناک دیو مہیشا ورُن دیو پر جھپٹا۔ اسے چہرے کے سامنے موت کی طرح قریب آتا دیکھ کر، ٹھنڈی کرنوں والے ہِمَدی دھِتی (چندرما) نے اس پر نظر کی۔
Word by Word
क्रुद्धःenraged
क्रुद्धः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootक्रुध् (धातु) → क्रुद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त), विशेषण
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (then/now)
महिषःMahisha (the buffalo-demon)
महिषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहिष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
दैत्यःthe Daitya (demon)
दैत्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदैत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; महिषस्य विशेषण/अप्पोजिशन
वरुणम्Varuṇa
वरुणम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
समुपाद्रवत्rushed towards/attacked
समुपाद्रवत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootउप-आ-√द्रु (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्ग: सम्+उप+आ
तम्him
तम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम
अन्तक-मुख-आसन्नम्standing near Antaka’s mouth/face
अन्तक-मुख-आसन्नम्:
Karman (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्तक (प्रातिपदिक) + मुख (प्रातिपदिक) + आसन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः—षष्ठी/सप्तमी-तत्पुरुष (अन्तकस्य मुखे आसन्नः = near the face/mouth of Antaka), विशेषण (तम्)
आलोक्यhaving seen
आलोक्य:
Purvakala (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootआ-√लोक् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययीभाव-प्रयोग (having seen)
हिम-दीधितिःHimadīdhiti (the moon; icy-rayed one)
हिम-दीधितिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहिम (प्रातिपदिक) + दीधिति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारयः (हिमा इव दीधितिः यस्य = whose radiance is icy), कर्तृपद
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: Mahīṣa, furious, rushes straight at Varuṇa; the Moon (Himadīdhiti) observes the oncoming demon as if Antaka stands before one’s face—tense prelude to a celestial counterstrike.
Characters & Entities
M
MahiṣaV
VaruṇaM
Moon (Himadīdhiti)A
Antaka (Death)FAQs
Adharma advances with the force of death itself; hence divine vigilance and timely response are essential to protect cosmic order.
None; the focus is on the combat between deities and the demon Mahiṣa.
None in this verse.