Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 45
Devanagari script
मोहयामास दैत्येन्द्रो जगत्कृत्वा तमोमयम् । ततो विफलनेत्राणि दानवानां बलानि च
Transliteration
mohayāmāsa daityendro jagatkṛtvā tamomayam | tato viphalanetrāṇi dānavānāṃ balāni ca
Translation
دَیتّیوں کے سردار نے ساری دنیا کو گویا تاریکی کا پیکر بنا کر سب کو حیرت میں ڈال دیا؛ پھر دانَووں کی فوجوں کی نگاہیں بے کار ہو گئیں۔
Word by Word
मोहयामासdeluded
मोहयामास:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootमुह् (धातु; णिच्-प्रयोग)
Formलिट् (परस्मैपद; परोक्षभूत/पौराणिक-भूत), प्रथम-पुरुष, एकवचन; णिच् (causative) ‘caused delusion’
दैत्येन्द्रःlord of the daityas
दैत्येन्द्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदैत्य + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘दैत्यानाम् इन्द्रः’ = chief of demons)
जगत्the world
जगत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (neut. acc. sg.)
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्यय; ‘having made’
तमोमयम्full of darkness
तमोमयम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootतमस् + मय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (‘तमसा मयम्’ = consisting of darkness)
ततःthen
ततः:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; ततो-निपात (thereupon/then)
विफलनेत्राणिwith useless eyes (blinded)
विफलनेत्राणि:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootविफल + नेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारयः (‘विफलानि नेत्राणि’); विशेषणरूपेण (neut. nom. pl.)
दानवानाम्of the dānavas
दानवानाम्:
Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन (masc. gen. pl.)
बलानिforces/armies
बलानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (neut. nom. pl.)
चand
च:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (and)
Speaker
Sūta (Lomaharṣaṇa) speaking to the sages (deduced)
Visual Art Cues
Scene: The daitya-king’s power spreads a blanket of darkness over the world; armies grope blindly, eyes glazed, weapons lowered, formations collapsing into confusion.
Characters & Entities
D
Daityendra (lord of Daityas)D
DānavasFAQs
Delusion (moha) is portrayed as a weapon: when tamas rises, discernment and ‘vision’ fail—an image for spiritual ignorance.
No tīrtha is specified in this verse.
None.