Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 4
Devanagari script
हेषितैर्हयवृंदानां रथनेमिस्वनेन च । घोषेण चैव तूर्याणां युगांत इव चाभवत्
Transliteration
heṣitairhayavṛṃdānāṃ rathanemisvanena ca | ghoṣeṇa caiva tūryāṇāṃ yugāṃta iva cābhavat
Translation
گھوڑوں کے ریوڑ کی ہنہناہٹ، رتھ کے پہیوں کی گرج اور جنگی باجوں کے شور سے یوں معلوم ہوا گویا یُگ کا انت آ پہنچا ہو۔
Word by Word
हेषितैःby the neighings
हेषितैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootहेषित (कृदन्त; √हेष् धातु)
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः (करण), बहुवचनम्; भूतकृत्-प्रत्ययान्त (क्त) ‘हेषित’ = neighing/sound
हयवृन्दानाम्of the groups of horses
हयवृन्दानाम्:
Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootहय (प्रातिपदिक) + वृन्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः (सम्बन्ध), बहुवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (हयानां वृन्दम्)
रथनेमिस्वनेनby the sound of chariot-rims
रथनेमिस्वनेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक) + नेमि (प्रातिपदिक) + स्वन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः (करण), एकवचनम्; तत्पुरुष-समासः (रथस्य नेमेः स्वनः)
चand
च:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
घोषेणby the roar/noise
घोषेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootघोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः (करण), एकवचनम्
चand
च:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
एवindeed
एव:
Avadharana (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारणार्थक-अव्ययम् (emphatic particle)
तूर्याणाम्of the musical instruments
तूर्याणाम्:
Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतूर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः (सम्बन्ध), बहुवचनम्
युगान्तःthe end of an age
युगान्तः:
Upamana (Standard of comparison/उपमान)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (युगस्य अन्तः)
इवas if/like
इव:
Upama-dyotaka (Comparator)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमार्थक-अव्ययम् (comparative particle)
चand
च:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
अभवत्became/was
अभवत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect/Past), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages
Visual Art Cues
Scene: A vast army surges; horses rear and neigh; chariot wheels thunder; war-drums and trumpets blare, creating an apocalyptic, yuga-ending atmosphere under dust-darkened skies.
Characters & Entities
H
HayaR
RathaT
TūryaY
YugāntaFAQs
Unrestrained violence creates an apocalyptic atmosphere—an outer sign of inner disorder (adharma).
None in this verse; it is a simile-driven battle depiction.
None.