Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 28
Devanagari script
कृतांतमर्दितं दृष्ट्वा गदापाणिर्धनादिपः । वृतो यक्षायुतगणैर्जंभं प्रत्युद्ययौ रुषआ
Transliteration
kṛtāṃtamarditaṃ dṛṣṭvā gadāpāṇirdhanādipaḥ | vṛto yakṣāyutagaṇairjaṃbhaṃ pratyudyayau ruṣaā
Translation
کرتانت (یم) کو کچلا ہوا دیکھ کر، ہاتھ میں گرز لیے دھنادھیپ (کبیر)، ہزاروں یکشوں کے لشکر میں گھرے ہوئے، غصے سے جمبھ کی طرف بڑھے۔
Word by Word
कृतान्तम्Kṛtānta (Yama)
कृतान्तम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकृतान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
मर्दितम्crushed, beaten
मर्दितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमर्दित (√मृद्/मर्द् + क्त, कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त, विशेषणम् (of कृतान्तम्)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावः
गदापाणिः(he) whose hand held a mace
गदापाणिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगदा + पाणि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः: गदा पाणौ यस्य (सप्तमी-तत्पुरुषः/उपपद-तत्पुरुषः)
धनादिपःlord of wealth (Kubera)
धनादिपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधन + अधिप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः: धनस्य अधिपः (षष्ठी-तत्पुरुषः)
वृतःsurrounded
वृतः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवृत (√वृ + क्त, कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)
यक्षायुतगणैःby hosts of ten-thousand yakṣas
यक्षायुतगणैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयक्ष + अयुत + गण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/3rd), बहुवचन (plural); समासः: यक्षाणाम् अयुतं (द्विगु) + गणाः → यक्षायुतगणाः (तत्पुरुष-प्रायः)
जंभम्Jambha
जंभम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootजंभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
प्रतिtowards
प्रति:
Sambandha (Direction marker)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formउपसर्ग/अव्यय (preverb/adverb: towards)
उद्ययौwent forth, advanced
उद्ययौ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootउद्-√या (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपदम्
रुषाwith anger
रुषा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootरुष्/रुषा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (feminine), तृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन; भाववाचक (with anger)
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating to the sages
Visual Art Cues
Scene: Kubera, stout and regal, mace in hand, advances in anger; behind him surge thousands of Yakṣas—armored, jewel-laden, and fierce—forming a rolling wave of guardians toward Jambha.
Characters & Entities
K
Kṛtānta (Yama)K
Kubera (Dhanādhipa)Y
YakṣasJ
JambhaFAQs
When cosmic balance is disturbed, the guardians of the quarters and divine orders respond—symbolizing Dharma’s collective protection across realms.
None; this is a mythic battle account rather than a sthala-māhātmya.
None.