Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 10
Devanagari script
संप्रच्छाद्य दिशः सर्वास्तमोमयमिवाभवत् । प्राज्ञायंत न तेऽन्योन्यं तस्मिंस्तमसि संकुले
Transliteration
saṃpracchādya diśaḥ sarvāstamomayamivābhavat | prājñāyaṃta na te'nyonyaṃ tasmiṃstamasi saṃkule
Translation
سب سمتوں کو ڈھانپ کر وہ گویا سراسر تاریکی بن گیا؛ اس پراگندہ اندھیرے میں وہ ایک دوسرے کو پہچان نہ سکے۔
Word by Word
संप्रच्छाद्यhaving completely covered
संप्रच्छाद्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + प्र + √छद् (धातु)
Formक्त्वान्त (अव्ययभाव) — Absolutive/Gerund; ‘having covered’
दिशःthe directions
दिशः:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन — Feminine, Accusative (2nd), Plural
सर्वाःall
सर्वाः:
Karman (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन — Feminine, Accusative (2nd), Plural; विशेषण (qualifying दिशः)
तमोमयम्darkness-filled / made of darkness
तमोमयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootतमस् (प्रातिपदिक) + मय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन — Neuter, Nominative (1st), Singular; तद्धितार्थ/तत्पुरुष (तमसा मयम् = made of darkness)
इवas if
इव:
Sambandha (Comparator/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमान-अव्यय (particle of comparison)
अभवत्became
अभवत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन — Imperfect, 3rd person, Singular; परस्मैपद
प्राज्ञायन्तthey recognized/knew
प्राज्ञायन्त:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + √ज्ञा (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, बहुवचन — Imperfect, 3rd person, Plural; आत्मनेपद; पाठभेद: प्राज्ञायन्त/प्राज्ञायन्ते
नnot
न:
Pratiṣedha (Negation/प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), बहुवचन — Masculine, Nominative (1st), Plural; सर्वनाम
अन्योन्यम्one another
अन्योन्यम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअन्योन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन — Masculine, Accusative (2nd), Singular; परस्परवाचक
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन — Locative (7th), Singular; सर्वनाम
तमसिin darkness
तमसि:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन — Neuter, Locative (7th), Singular
संकुलेconfused/chaotic
संकुले:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootसंकुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन — Neuter, Locative (7th), Singular; विशेषण (qualifying तमसि)
Speaker
Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages
Visual Art Cues
Scene: All directions veiled as if made of darkness; silhouettes of fighters overlap, unable to distinguish friend from foe in the thick gloom.
Characters & Entities
T
TamasFAQs
Tamas (darkness) symbolizes ignorance: in confusion, even friend and foe are indistinguishable, warning against blind rage.
No tīrtha is referenced in this verse.
None.