Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 72

Devanagari script

हैमाचलाभे सितकर्णचामरे सुवर्णपद्मामलसुंदरस्रजि । कृताभिरामोज्ज्वलकुंकुमांकुरे कपोललीताविविमुक्तरावे

Transliteration

haimācalābhe sitakarṇacāmare suvarṇapadmāmalasuṃdarasraji | kṛtābhirāmojjvalakuṃkumāṃkure kapolalītāvivimuktarāve

Translation

سنہری پہاڑ جیسی درخشانی کے ساتھ، سفید گوشواروں اور چَامَر سمیت؛ سونے کے کنولوں کی بے داغ و دلکش مالا پہنے، رخساروں پر زعفران (کُنکُم) کی روشن و دلربا کونپلیں سجائے، وہ گونج دار نعرہ چھوڑتا ہوا تاباں ہوا۔

Word by Word

• हैमाचलाभे: in/with a golden-mountain-like splendor
• हैमाचलाभे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: हैम (प्रातिपदिक) + अचल (प्रातिपदिक) + आभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (हैमस्य अचलस्य आभा यस्मिन् = golden-mountain-like)

• सितकर्णचामरे: in/with a white-tufted chāmara (yak-tail fan)
• सितकर्णचामरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सित (प्रातिपदिक) + कर्ण (प्रातिपदिक) + चामर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (सिताः कर्णाः यस्य तत् चामरम्)

• सुवर्णपद्मामलसुन्दरस्रजि: in/with a pure beautiful garland of golden lotuses
• सुवर्णपद्मामलसुन्दरस्रजि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सुवर्ण (प्रातिपदिक) + पद्म (प्रातिपदिक) + अमल (प्रातिपदिक) + सुन्दर (प्रातिपदिक) + स्रज्/स्रजि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (सुवर्णपद्मैः अमलया सुन्दरया स्रजा युक्ते)

• कृताभिरामोज्ज्वलकुङ्कुमाङ्कुरे: in/with bright saffron-sprouts made charming
• कृताभिरामोज्ज्वलकुङ्कुमाङ्कुरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: कृत (कृदन्त; √कृ) + अभिराम (प्रातिपदिक) + उज्ज्वल (प्रातिपदिक) + कुङ्कुम (प्रातिपदिक) + अङ्कुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (कृतः अभिरामः उज्ज्वलः कुङ्कुमाङ्कुरः यस्मिन्)

• कपोललीतावि: as if clinging playfully to the cheeks
• कपोललीतावि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: कपोल (प्रातिपदिक) + लीत (कृदन्त; √ली/√लि ‘to cling’) + अवि (अव्यय/उपमानसूचक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः; ‘अवि’ उपमान/सादृश्यबोधक-प्रयोगः

• विमुक्तरावे: in/with a released roar/sound
• विमुक्तरावे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विमुक्त (कृदन्त; वि + √मुच्) + राव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (विमुक्तः रावः यस्मिन् = with released sound)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced for Māheśvara Khaṇḍa narration)

Visual Art Cues

Scene: A radiant figure gleaming like a golden mountain, adorned with white ear-ornaments and a white cāmara, wearing a pure garland of golden lotuses; saffron-tinted cheeks; he releases a resonant roar that seems to shake the battlefield air.

Characters & Entities

• Indra (implied by context of Devarāja’s army)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine majesty is depicted as purity plus power—beauty (śrī) aligned with righteous force (dharma).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None; the verse is an ornamental depiction of the deva-king’s appearance.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.